Kanada Hükümetinin 2022-2023 Bütçesi, Kanada Başbakan Yardımcısı ve  Maliye Bakanı Chrystia Freeland tarafından 7 Nisan 2022 tarihinde açıklanmıştır. 2021-2022 Bütçesinde bütçe açığı GSMH’nin %4,6’sı oranında ve -113,8 milyar CAD olarak hesaplanmışken 2022-2023 Bütçesinde bütçe açığının GSMH’ye oranı %2 ve açık miktarı ise -52,8 milyar CAD olarak öngörülmüştür. 2022-2023 Bütçesinde GSYİH/Federal Borç oranı ise %45,1 olarak saptanmıştır. Öte yandan, 2020-2021 Bütçesinde, Covid-19 pandemisinin etkisi ile artan kamu harcamaları ve açıklanan destek paketleri ile birlikte bütçe açığı GSMH’nin %14,9’u oranında gerçekleşmişti.

Kanada’da Covid-19 döneminde artan işsizliğin ardından istihdamda yeniden toparlanma sürecine girilmiş ve kayba uğrayan işgücü piyasasında %112 oranında elde edilen geri dönüş ile G7 ülkeleri arasında en iyi performans sergilenmiştir. Kanada’da işsizlik oranı %5,5 seviyesine çekilerek 2019 yılında yakalanan ve ülkenin son 50 yıllık dönemdeki en iyi işsizlik oranı olan %5,4 seviyesi neredeyse yakalanmıştır.

Kanadalıların yaşam koşullarının ve refahının iyileştirilmesi, istihdam ve konut imkanlarının artırılmasına odaklanmak suretiyle ekonomik büyümenin yakalanmasını hedefleyen ve “A Plan to Grow Our Economy and Make Life More Affordable” adlı 2022-2023 Bütçesinin ana hatları aşağıda sunulmaktadır:

İlk Kez Konut Alanlara Destek Programı

“Tax-Free First Home Savings Account” adlı hesabın oluşturulması ve “First-Time Home Buyers’ Tax Credit” vergi kredilerinin iki kat artırılması sayesinde, ilk kez konut alanlar 40.000 CAD’a kadar tasarruf edebileceklerdir. Söz konusu hesaba yönelik katkılar vergiden muaf olurken, ilk kez konut sahibi olmak üzere bu hesaptan para çekildiğinde vergi uygulanmayacaktır. Söz konusu programın önümüzdeki 5 yıl zarfında 725 milyon CAD’lık destek sağlaması öngörülmektedir.

Uygun Maliyetli Konut

Kanada Hükümeti, önümüzdeki on yıl içerisinde konut inşaat yatırımlarının ikiye katlanmasını hedeflemiş; önümüzdeki 5 yıl boyunca konutla ilgili girişimlere 10 milyar CAD tahsis etmeyi öngörmüş; Kanadalıların ilk kez konut sahibi olmasını temin etmek, yabancı yatırımların ve haksız rekabet doğuran işlemlerin konut fiyatlarını yükseltmesini engellemek amacı ile özel politikalar belirlemiştir.

Kanada Hükümeti, belediyelerin konut inşa projelerini hızlandırmaya yönelik olarak önümüzdeki 5 yıl boyunca 4 milyar CAD değerinde  “Housing Accelerator Fund” adlı programı başlatacaktır. Bu programın amacı, önümüzdeki 5 yıl boyunca 100.000 adet yeni konut tedarik etmektir. 2022-2023 Bütçesi, evsizlik sorunuyla başa çıkmak üzere, hızlı konut girişimini genişleterek en azından 6.000 adet yeni konutun inşasına katkıda bulunmak üzere önümüzdeki 2 yıl boyunca 1,5 milyar CAD’lık destek öngörmektedir.    

Diş Sağlığı Sigortası

NDP Partisiyle yapılan anlaşmayla uyumlu olarak Kanada Hükümeti, önümüzdeki 5 yıl zarfında uygulayacağı “Ulusal Diş Sağlığı Planı” kapsamında 5,3 milyar CAD, takip eden dönemde ise her yıl 1,7 milyar CAD kaynak tahsis edecektir. Söz konusu program, bu yıl 12 yaş altındaki çocuklar için başlayacak olup 2023 yılında 18 yaş altı ve engelli çocukları kapsayacak şekilde genişletilecektir. 2025 yılında tümüyle yürürlüğe girecek bu plan, yıllık geliri 90.000 CAD’dan az olan aileleri kapsayacak ve yıllık geliri 70.000 CAD’dan az olan ailelerden kesinti yapılmayacaktır.

Savunma ve Güvenlik

Bütçede 5 yıllık bir süre zarfında 8 milyar CAD değerinde savunma harcaması öngörülmekte ve Kanada savunma harcamalarının GSYİH’nin %1,5’ine tekabül etmesi öngörülmektedir. Bu oran, üyelerinden özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasından bu yana GSYİH’lerinin %2’si oranında harcama yapmalarını öngören NATO’nun beklentisinin altında kalmakla birlikte, 8 milyar CAD’lık harcamanın 500 milyon CAD’lık bölümü Ukrayna’ya askeri yardım olarak planlanmaktadır.

Ukrayna’ya yönelik ayrıca International Monetary Fund (IMF) nezdinde açılan “Administered Account for Ukraine” adlı hesap ile ilave 1 milyar CAD’lık kredi sağlanmıştır. Bunun yanında, artan siber güvenlik riskleriyle başa çıkmak üzere önümüzdeki 5 yıl boyunca 875 milyon CAD, Kanada Silahlı Kuvvetleri’nin liderliğini güçlendirmek, askeri adalet sistemini modernize etmek ve Kanada ordusunda kültürel değişimi gerçekleştirmek üzere önümüzdeki 6 yıl boyunca 100 milyon CAD tutarında kaynak tahsis edilecektir.

Çevre ve İklim Değişikliği

Kanada’nın iklim değişikliğiyle ilgili hedeflerine ulaşmasına destek olmak amacı ile 2022-2023 Bütçesi, Karbon Yakalama, Kullanma ve Depolama (KYKD) konusunda yatırım yapan işletmelere yönelik yeni yatırım vergisi kredisini finanse etmek üzere önümüzdeki 5 yıl boyunca 2,6 milyar CAD değerinde kaynak tahsis edecektir.

Kanada Hükümeti ayrıca, Kanadalıların elektrikli araç almalarına yönelik teşvik programlarını ve kapsamlarını genişletmek üzere 5 yıllık bir süre boyunca 1,7 milyar CAD değerinde kaynak sağlayacaktır. Hükümet ayrıca 2026 yılına kadar satılan tüm yeni hafif araçların en azından %20’sinin sıfır emisyonlu olmasını zorunlu hale getirmeyi planlamakta, böylelikle elektrikli araçların pazar payının 2030 yılına kadar %60’a, 2035 yılına kadar da %100’e ulaşması öngörülmektedir.

2022-2023 Bütçesi Kanada’nın ilk defa uygulayacağı “Critical Minerals Strategy” adlı 3,8 milyar CAD değerinde kaynak tahsis edilen stratejisi ile ilave binlerce sayıda istihdam oluşturulmasını; elektrikli araçtan telefona kadar değişen sektörlerin maden ve yeraltı kaynaklarına yönelik gittikçe büyüyen ihtiyaçlarına cevap verilmesini ve daha dayanıklı arz-tedarik zinciri kurulmasını taahhüt etmektedir.

2022-2023 Bütçesinde ayrıca, Kanada’nın en büyük bankacılık grupları ve sigorta şirketlerinin 2021 yılındaki 1 milyar CAD üzerindeki vergilendirilebilir gelirlerinden %15 oranında bir sefere mahsus geçici vergi kesintisi (Canada Recovery Dividend) yapılması; bankacılık ve sigorta gruplarının 100 milyon CAD’ın üzerindeki vergilendirilebilir gelirlerine yönelik kurumsal gelir vergisi oranının kalıcı olarak %1,5 oranında artırılmasına da yer verilmiştir.

2022-2023 Bütçesinde ticari açıdan önemli olacak bir başka gelişme de Kanada’nın ticaret politikası önlemleri sistemini geliştirmeye yönelik taahhütlerdir. Buna göre Kanada’nın ticaret politikası önlemleri sistemini güçlendirmek üzere bütçede, Özel İthalat Önlemleri Kanunu’na ve Kanada Uluslararası Ticaret Mahkemesi Kanunu’na yönelik yeni düzenlemeler yapma planı açıklanmıştır.

Hükümet ayrıca, Kanada Sınır Hizmetleri Kurumu’na, KOBİ’ler odaklı olmak üzere işletmelere destek hizmetleri sağlayacak Ticaret Önlemleri Danışmanlık Birimi’nin kurulması amacı ile 2022-2023’ten itibaren önümüzdeki 5 yıl içinde toplamda 4,7 milyon CAD ve halihazırda 1,1 milyon CAD kaynak tahsis edecektir.

Bütçe planı kapsamında, elektronik ödeme sisteminin uygulamaya konulması ve ithalatçıya yönelik vergi yükümlülüğünün netleştirilmesi amacıyla Gümrükler Kanunu’na yönelik düzenlemeler yapılması da hedeflenmiştir.

Yeni bütçede Kanadalı işçilerin daha yüksek maaşlı işkollarında istihdam edilebilmesine yönelik mesleki eğitim programları almalarına ve bu niteliklere sahip göçmen işçilerin işlemlerinin kolaylaştırılmasına ağırlık verileceği belirtilmiş; uzun süredir bekleyen ameliyat sıralarının azaltılmasına, yerel halklar ile ilişkilerin gelişimine  ve  çocuk sağlığı ve bakımının daha uygun maliyetli koşullarda yapılmasına yönelik ilave yatırımlar yapılması kararlaştırılmıştır.

2022-2023 Bütçesi'nde ekonomik büyüme ve inovasyon odaklı programlara odaklanılacağı ifade edilmiş; 2021-2022 Bütçesindeki erken yaşta eğitim ve çocuk bakımı konularındaki yatırım programları üzerine inşa edilecek ilave yatırımlar ile inovatif ve daha güçlü büyüme yakalnması hedeflenmiş; bu çerçevede tesis edilen “Canada Growth Fund” kaynağı sayesinde sanayi ve istihdam odaklı milyarlarca CAD değerinde özel sektör yatırımı çekilebileceği belirtilmiş; büyüyen küçük işletmelerin vergi yüklerinin azaltılması ile fikri mülkiyet haklarının güçlü biçimde korunmasına ağırlık verileceği ifade edilmiştir.

2022-2023 Bütçesinde teknoloji ve inovasyon konusunda yer alan taahhütler aşağıda sıralanmaktadır:

• Ø Establishment of a Canada Growth Fund attract substantial private sector investment;
• Ø Creation of a Canadian Innovation and Investment Agency to invest in innovation, research, and development;
• Ø Rebrand and $750 million for Superclusters;
• Ø Review of Scientific Research and Experimental Development (SR&ED);
• Ø Extending phase out of small business tax rate from $15 million to $50 million;
• Ø $45 million for semiconductor industry;
• Ø $30 million for CAN Health Network;
• Ø $875.2 million over 5 years to address cyber threats;
• Ø $17.7 million over 5 years for the Communications Security Establishment (CSE) to establish an academic research programs on cutting-edge technologies;
• Ø Amendments to the Competition Act;
• Ø More capital for National Intellectual Property Strategy;
• Ø $25 million for the Research Support Fund;
• Ø Creation of the Employee Ownership Trust
• Ø $2.6 billion for a carbon-capture, utilization, storage tax credit;
• Ø $2.2 billion for the Low Carbon Economy Fund;
• Ø $780 million to expand Nature Smart Climate Solutions Fund.