Moğolistan Hükümeti 23 Şubat 2022 tarihinde 226 km'lik Zuunbayan-Khangi yeni demiryolu hattı projesini imtiyaz sözleşmesi ile inşasına karar vermişti. Bu konuda Başbakan L.Oyun-Erdene şunları söyledi: “Ekonominin kan dolaşımı bozuldu, kritik noktalarda düğümler oluştu ve felç öncesi bir durumdayız.  Limandaki düğümü çözmeden bırakın gelişmeyi, sürünmek bile imkansızdır. Böylece, güney sınırdaki Khangi sınır kapısı ikinci Zamyn-Uud olacak ve demiryolunun artan yük trafiğinin yaklaşık yüzde 50'sini bu güzergâh üzerinden yürütme imkanı doğmaktadır.

Paralel bir hattın eklenmesi ile yük taşımacılığı mesafeleri 318 km azalacak ve nakliye maliyetlerini 8 ABD Doları ile düşecektir.

Dolayısıyla bu tarihi bir karardır. İhracat ve ithalat taşımacılığına ek olarak, Avrupa ve Asya'yı birbirine bağlayan transit kargo hacmini 20 milyon tona çıkaracak çifte fırsattır. Dünya genelinde, demiryolu inşaatına yapılan yatırım, ekonomide bir “çarpan” etki yaratma olarak görülmektedir. Zuunbayan-Khangi demiryoluna yapılan birim yatırımın, ülke ekonomisindeki verimliliğini 1,5 kat artırdığına dair bir hesaplama sözkonusudur” dedi. Hükümetin sözünde durup, doğru kararı vermesi güzel bir gelişmedir.

Yeni demiryolunun faydaları nelerdir?

Demiryolu boyunca yerleşim alanlarının normalleştirilmesi 1.485 yeni iş imkânı yaratacaktır. Ön tahminlere göre Sainshand'dan 15,6 milyon ton yük ve Tavan Tolgoi'den 6 milyon ton koklaşabilir taş kömürü olmak üzere toplam 21,6 milyon tonluk yükün bu liman üzerinden geçileceğine ilişkin fizibilite çalışması hazırlandı.

226 km'lik Zuunbayan-Khangi demiryolunun inşaatına resmi olarak 12 Mart 2022 tarihinde başlandı. Zuunbayan-Khangi demiryolunun ve Khangi demiryolu limanının işletmeye alınması kömür, demir cevheri ve bakır konsantresi için nakliye maliyetlerini azaltacak ve rekabet gücünü artıracaktır. Khangi limanı, konum olarak Bugat ve Ordos'taki fabrikalara yakın konumdadır. Yetkililer, konumun avantajının madencilik ürünlerimizi tedarik etmek için çok çeşitli fırsatlar ve uygun bir rekabet ortamı yaratacağını belirtmiştir.

Moğolistan Hükümeti'nin “Yeni Canlandırma Politikası” kapsamında ekonomik büyümede önem arz eden ihracat ve ithalat için yeni kapı olan 226 kilometrelik Zuunbayan-Khangi demiryolunun inşaatına başlanmasıyla, Khangi limanının konum olarak Gashuunsukhait ve Zamiin-Uud limanlarının arasında olması stratejik öneme sahip olduğunu yetkililer de ifade etmişti.

Bu demiryolu Kasım 2022'de hizmete girecek.

Khangi limanın açılması, demiryolunun artan yük trafiğinin yüzde 50'sinin geçişine imkan tanıyacak ve madencilik ürünlerinin nakliye maliyetini ton başına 8 dolar düşürecektir. Aslında en önemlisi Moğolistan'ın yeni bir ihracat kapısının açılıyor olmasıdır.

İmtiyaz sözleşmesi kapsamında Zuunbayan-Khangi demiryolu inşa edilecek

Moğolistan Hükümeti'nin 12 Ocak 2022 tarihli 28 sayılı kararıyla, “Zuunbayan-Khangi demiryolu projesi” için İmtiyaz Yasasına göre doğrudan bir sözleşme yapılmasına karar verildi. Bu kapsamda Bakanlar Kurulu kararıyla devlet mülkiyeti imtiyaz kalemleri listesinde fizibilite-yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilecek “Zuunbayan-Khangi Demiryolu” projesi için “Mongolian Trans Line” LLC ve “Mongolian Trans Logistics” LLC konsorsiyum ile imtiyaz sözleşmesi imzalama konusunda Kamu İhale Kurumu'na yetki verilmiştir.

Zuunbayan-Khangi demiryolunun hizmete girmesiyle, Ulanbator Demiryolu A.Ş. Yeruu istasyonundan Çin Halk Cumhuriyeti'nin Bugat istasyonuna ulaşım mesafesi 1.722 km'den (Zamyn-Uud-Erlan) 1.404 km'ye (Khangi- Mandal) veya 306 km ile kısalacağı ve demir cevheri taşıma maliyetinin 4-8 dolar azalacağı tahmin ediliyor.

Proje, Moğolistan'ın demir cevherini Çin’in yerel ve Avustralya demir cevheri fiyatları ile daha rekabetçi hale getirmenin yanı sıra ihracat, ithalat ve transit yük trafiğini artıracak, yeni uluslararası demiryolu geçişleri yaratacak ve 1.600'den fazla istihdam yaratacaktır. Bu projenin hayata geçirilmesi ile Moğolistan'ın demiryolu ile ihracat kapasitesini tarihte hiç görülmemiş bir boyuta taşımak mümkündür. Çok kısa bir süre veya yarım yıl gibi kısa bir sürede faaliyete geçirmek için büyük bir hedef belirlemiş olmamız sevindiricidir.

Aslında, denize kıyısı olmayan Moğolistan'daki 42 kara limanından sadece Sukhbaatar, Ereentsav ve Zamyn-Uud isimli üç liman demiryolu ağına bağlanmıştır. Gashuunsukhait limanı tek başına Moğolistan'ın bakır ve koklaşabilir taş kömürü ihracatının yaklaşık yüzde 50'sini tek başına oluştururken, Zamyn-Uud limanı tüketim malları ithalatının yüzde 70'inden fazlasının geçişini sağlıyor. Khangi limanı stratejik olarak önemlidir çünkü coğrafi olarak Gashuunsukhait ve Zamyn-Uud limanlarının ortasında yer alıyor.

Khangi-Mandal limanının demiryoluna bağlanması ve yeni bir kapı açılması ile ülkemizin ithalat ve ihracat kapasitesi toplam 20 milyon ton, toplam demiryolu taşımacılığı hacmi ise yüzde 65 artışla limanlardaki düğümü çözmek adına ilk adım olacağı söylenmektedir. Zuunbayan-Khangi demiryolunun işletmeye alınmasıyla Moğolistan'ın temel madencilik ihracat pazarı olan Baotou(Bugat)'ya ulaşım 242 kilometre kısalacak, bu da nakliye maliyetlerinden ve zamandan tasarruf sağlayacaktır.

226 kilometrelik Zuunbayan-Khangi demiryolunun inşasında 180 şirket ve 3.500'den fazla işçi yer alıyor ve 1.300'den fazla yeni kalıcı iş yaratılacağı tahmin ediliyor.

Malların kamyonla taşınmasında yaşanan yüksek maliyet, çevreye verilen zararlar ve yüzlerce yurttaşımızın kazalarda zamansız yaşam kaybı ortadan kalkacaktır.

“Yeni Canlandırma Politikası” kapsamında, ekonomik büyümede önemli rol oynayan ihracat ve ithalatta yeni çıkış olan Zuunbayan-Khangi demiryolunun yapımına başlanmasıyla Khangi-Mandal limanları demiryolu ile bağlanacak ve yeni çıkış kapısının açılmasıyla ülkemizin ithalat ve ihracat ürünlerinin geçiş kapasitesi 20 milyon ton, giderek 30-35 ton kapasiteye çıkarılabilir. Başka bir deyişle, Khangi-Mandal limanının açılmasıyla ikinci Gashuunsukhait ve Zamyn-Uud oluşturulacak. Ayrıca, demir cevherini Çin’in yerel ve Avustralya demir cevheri fiyatları ile daha rekabetçi hale getirmenin yanısıra ihracat, ithalat ve transit yük taşımacılığı trafiği artıracak ve yeni uluslararası demiryolu geçişleri yaratacaktır. Bu nedenle, Moğolistan'ın gelişimine yeni bir kapı olacağı kesindir (montsame.mn).