Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Afrika kıtasındaki en büyük ticaret ortağı olarak Güney Afrika Cumhuriyeti (GAC), 2-4 Kasım 2023 tarihlerinde Johannesburg'da 20. Africa Growth and Opportunity Act (AGOA) Forumuna ev sahipliği yaptı.

“Ekonomik Kalkınma, Sanayileşme ve Kaliteli İstihdam Yaratmayı Desteklemek Amacıyla Dayanıklı, Sürdürülebilir ve Kapsayıcı bir AGOA İnşası için Ortaklık (Partnering to Build a Resilient, Sustainable, and Inclusive AGOA to Support Economic Development, Industrialization and Quality Job Creation)” temasıyla toplanan Foruma, Afrika Birliği Ticaret Komiseri Albert Muchanga, Afrika Ticaret Bakanları ve diğer üst düzey yetkililer, ABD Ticaret Temsilcisi (USTR) Büyükelçi Katherine Tai liderliğindeki ABD Hükümet Heyeti, ABD Kongre Üyeleri, özel sektör ve iş örgütleri temsilcileri, sivil toplum kuruluşları, tedarikçiler ve yatırımcılar katıldı.

Resmi açılışı Başkan Cyril Ramaphosa tarafından yapılan Forumda, Ramaphosa, otomotiv sektöründen örnekle, AGOA'nın genişletilmesinin farklı ülkeler arasındaki değer zincirlerinin daha da gelişmesini sağlayacağını ifade etti.  

Forum’da Afrika Ticaret Bakanları, ABD'den 2025’te sonra erecek AGOA anlaşmasının en az 10 yıl daha uzatılması çağrısında bulundu. AGOA’nın 2025 yılı beklenmeden uzatılmasının yatırımcılar ve dış ticaret yapan şirketler açısından öngörülebilirlik sağlayacağını ifade eden Afrika Ticaret Bakanları ayrıca, insan hakları ihlalleri gibi sebepler ile daha önce ile AGOA’dan çıkarılan Uganda, Nijer, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Gabon’un yeniden Anlaşma kapsamına alınmasını ABD’den talep etti.

ABD Başkanı Biden'ın 1 Kasım 2023'te yaptığı, AGOA'nın uzatılmasını destekleyen açıklamasının ardından, AGOA'nın yenilenmesine yönelik talepler, Forum’da ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve üç Kongre üyesi, Senatör Ron Wyden, Senatör Mike Crapo ve Jason Smith tarafından da olumlu karşılandı.

Forumda ilave olarak Afrika Ticaret Bakanları, ABD’den Anlaşmanın, Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi'ni (AfCFTA) imzalayan Afrika Birliği üye ülkelerini ve dolayısıyla kuzey Afrika ülkelerini de kapsayacak şekilde genişletilmesini talep etti.

İlk kez 2000 yılında yürürlüğe giren ve 35 Afrika ülkesinin bir çok ürün grubunda ABD pazarına gümrüksüz erişiminin sağlayan AGOA Anlaşmasının, Afrika ve ABD arasında stratejik olarak karşılıklı yarar sağlayan bir yapı olduğu vurgulanırken, AGOA’nın yirmi yılı aşkın bir süredir özellikle Sahra-altı Afrika ile ABD arasındaki ekonomik bağların ve ticaretin temelini oluşturduğu ifade edildi.

AGOA’nın, Güney Afrika ve kıtanın diğer ülkelerinin ABD ile ilişkilerinden daha fazla fayda sağlaması için bir fırsat olduğunu ifade eden Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanı Patel Anlaşmanın ticaret ve yatırımın ötesine geçen önemli bir ortaklık olduğunu da sözlerine ekledi.  

AGOA sayesinde ABD'ye ihracatının yaklaşık %20'sine veya küresel ihracatının %2'sine ayrıcalıklı erişim sağlayan Güney Afrika Cumhuriyeti’nde (GAC) otomotive, demir-çelik, meyve ve sebzeler, organik kimyasallar ve değerli taşların anlaşmadan bugüne kadar en fazla fayda sağlayan sektörler olarak ön plana çıktığı görüldü.