İlaç Faaliyetleri ve Tıbbi Hizmetlerin Geliştirilmesi Komitesi temsilcileri tarafından 19 Şubat'ta Kırgız Cumhuriyeti Ticaret ve Sanayi Odası'nda düzenlenen toplantıda bildirildiğine göre; Kırgızistan'ın 2026 yılına kadar ulusal ilaç kayıt sistemini Avrasya Ekonomik Birliği'nin (AEB) gerekliliklerine uygun hale getirmesi gerekmektedir. Ancak mevcut geçiş hızı, iç piyasada olası ilaç kıtlığı endişelerini artırıyor. 

Avrasya Ekonomik Komisonu kararına göre, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren, ulusal prosedür kapsamında tescil edilen tüm ilaçlar yasal geçerliliklerini kaybedecektir. Geçerli bir kayıt sertifikası olmadan ilaçlar AEB üye devletlerinin pazarlarında dolaşamaz. Bu, AEB'nin yeni standartlarına göre yeniden kayıt yaptırmazlarsa yaklaşık 6.000 ilacın Kırgız pazarından kaybolacağı anlamına geliyor.

Ticaret ve Sanayi Odası'na göre, şu anda sadece yaklaşık 200 ilaç ürünü yeni gereklilikler kapsamında kayıtlıdır ve bu da toplam pazar hacminin %5'inden daha azına tekabül etmektedir.  Oda temsilcilerinin de belirttiği üzere, 2025 yılı sonuna kadar temel ilaçların yeniden kayıt altına alınması mümkün olmayabilir. Bu durumda binlerce ilaç kullanılamaz hale gelecektir. Bu durum, kronik hastalıkların tedavisinde kullanılanlar da dahil olmak üzere temel ilaçların eksikliğine yol açabilecektir. Şu anda bile, birçok ilacın ruhsatlandırılmasına rağmen, ucuz ve yaygın olarak kullanılan ilaçlar da dahil olmak üzere tedarik kesintileri yaşanmaktadır. Örneğin, 2023 yılında sodyum klorür çözeltisi geçici olarak piyasada bulunamamıştır.

Yapılan değerlendirmelere göre, günümüzde Kırgız yerel üretimi ilaçlar toplam pazar hacminin sadece % 2-3'ünü oluşturmaktadır. Sektörde önemli yatırımlar yapılırsa, üretimleri yalnızca birkaç yıl içinde artmaya başlayabilir.

Oda temsilcileri, 2026 yılına kadar ulusal üreticilerin yeni gereklilikleri karşılamak için gerekli GMP (AEB) sertifikalarını alamamaları halinde faaliyetlerini askıya alabileceklerini de sözlerine ekledi.

Distribütörler tedarik konusunda belirsizlikle karşı karşıya kalacaktır. İlaçların AEB standartlarına göre tescil edilmemesi halinde 2026 yılı için yapılan ilaç ithalat sözleşmeleri iptal edilebilir. Buna ek olarak, sertifikası olmayan şirketler, diğer AEB ülkelerinden sertifikalı distribütörlere öncelik verileceğinden, tedarik organizasyonunda zorluklarla karşılaşabilir.

Değerlendirmelere göre, temel ilaçlar ortadan kalkarsa, kaçakçılık ve kayıt dışı ithalat riski artacaktır. Bulunamayan ilaçlara ihtiyaç duyan hastalar bunları kendileri sipariş etmek zorunda kalacak, bu da standart altı ve sahte ilaçların yaygınlaşmasına yol açabilecektir.

Kaynak: https://economist.kg/biznes/2025/02/19/kyrghyzstan-mozhiet-stolknutsia-s-krizisom-na-rynkie-liekarstv-k-2026-ghodu-tpp/