Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 23 Mayıs tarihinde malların dijital etiketleme sisteminin verimliliğini arttırmayı amaçlayan bir kararname imzaladı.

Belge, etiketlenmiş ürünlerin hareketinin şeffaflığını sağlamak ve sahte malların gölge üretimini ve ticaretini engellemek için kapsamı tedbirler öngörüyor.

Yeni kurallara göre, etiketleme kodları için ödeme peşin olarak değil, ürünlere uygulandıktan hemen sonra yapılacaktır. Etiketleme sisteminin operatörü CRPT Turon, toplama amaçlı kodları ücretsiz olarak sağlayacaktır.

Satın alınan etiketleme kodlarının kullanımı için daha önce geçerli olan 90 günlük süre de iptal edilmiştir. Artık kullanılmaması durumunda, ödenen tutar sonraki kod alımlarında dikkate alınacaktır.

Belirlenen gerekliliklere uygunluğun düzgün bir şekilde kontrol edilmesini sağlamak amacıyla, Vergi Komitesi bünyesinde bölgeler arası bir müfettişlik kurulmuştur. Bu müfettişliğin görevi, etiketlenmiş ürünlerin cirosunun tüm aşamalarını izlemek ve yeni ürün kategorileri için etiketleme uygulamasına yönelik pilot projeler yürütmektir.

1 Temmuz'dan itibaren, etiketli malların toptan satışına ilişkin ödemeler, banka hesapları aracılığıyla yalnızca gayri nakdi olarak yapılmalıdır. Etiketleme kurallarının ihlali, 1 Eylül 2025 tarihinden itibaren “yüksek” vergi riski faktörü olarak sınıflandırılacaktır.

Ayrıca, bir etiketleme kodu olmadan elektronik fatura düzenlenmesi de yasaklanacaktır. Perakende ticarette, bir yazar kasa fişi ancak bir işaretleme kodu okunduktan (girildikten) sonra oluşturulabilecektir.

1 Ocak 2026'dan itibaren vergi makamları, dijital etiketleme alanındaki ihlalleri tespit etmek amacıyla uzaktan denetim yapma hakkına sahip olacaktır. Bu denetimler için önceden izin alınması gerekmeyecektir.

Uyumsuzluk için sorumluluk sistemi de sıkılaştırılacaktır. İlk iki ihlal bir uyarı ile sonuçlanacaktır. Belirlenen eksikliklerin giderilmemesi halinde, son raporlama çeyreğine ait net gelirin yüzdesi olarak hesaplanan cezalar uygulanacaktır:

• bir ay içinde ilk ihlal - gelirin % 0,2'si oranında para cezası;
• bir yıl içinde tekrarlanması halinde - % 0,4
• üçüncü - % 1;
• sonraki her bir ihlal - % 2.

İlaç endüstrisi için yeni kurallar

Kararnamenin ayrı bir bölümü da ilaçların dolaşımının düzenlenmesiyle ilgilidir. 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren sadece ithalatçı şirketler ve onların resmi distribütörleri ithal ilaçları satma hakkına sahip olacak.

1 Eylül'de ilaçların ve tıbbi cihazların perakende satışı da dahil olmak üzere eczacılık faaliyetlerine yönelik yeni ruhsatlandırma gereklilikleri yürürlüğe girecek. Yeni kurulan tüm şirketler, tesislerin kullanımı için kira veya bedelsiz anlaşmaları kaydetmek zorunda olacaklardır.

Sahte ya da etiketsiz ilaçların satın alınması, depolanması, taşınması ya da satışına ilişkin gerçeklerin tespit edilmesi halinde, yetkili kuruma eczanenin ruhsatını askıya alma hakkı tanınacaktır. Vergi makamları, denetimlerin sonuçlarına dayanarak böyle bir tedbiri başlatabilecektir.

Aynı zamanda, ilaç ve tıbbi cihaz üreticileri için toplama sisteminin zorunlu olarak uygulanmasına ilişkin son tarih 1 Ekim 2025'e kadar uzatılmıştır.

Zorunlu koşullardan biri de ilaç satışı için elektronik ödeme araçlarının kabul edilmesidir. Sağlık Bakanlığı ve Vergi Komitesi'ne Temmuz ayı sonuna kadar yeni gereklilikler için bir bilgi alışverişi mekanizması kurmaları talimatı verilmiştir. (Uzdaily.uz)