Ruanda Bal İhracatında Fırsatlar ve Zorluklar

M&M Sozo Ltd Genel Müdürü Grace Mbabazi, bal ihracatında Çin, Dubai ve Avrupa gibi pazarlara yöneliyor. Ancak, Ruanda’nın bal üretimi dış talebi karşılamada yetersiz kalıyor.

Şirketi şu anda yılda 90–120 ton bal ihraç ediyor, fiyatlar ise kilogram başına 10–12 ABD doları arasında değişiyor. Fakat bu miktar uluslararası talebi karşılamaya yetmiyor.

• Çin’den gelen tek talep, her ay 28–30 ton (bir konteyner) bal. Mbabazi, bu talebi şu an karşılayamadıklarını belirtiyor.

• Şirket, üretimi artırmak için 5 milyar RWF kredi yatırımıyla modern arıcılık ve bal işleme ekipmanına yatırım yapmayı planlıyor.

Sektördeki temel sorun: Yetersiz üretim kapasitesi.

Pazar Potansiyeli ve Altyapı Sorunları

Arıcılık Değer Zinciri Başkanı Solange Murekezi, Ruanda’da bal ihracat potansiyelinin büyük olduğunu fakat yeterli arazi ve üretim olmadığını söylüyor.

• Olgun ormanlar özel sektöre farklı amaçlarla tahsis ediliyor.

• 500 ton monofloral bal üretimi için ayrılmış özel bir alan yok.

• RAB (Rwanda Agriculture and Animal Resources Board) bazı alanlar belirlemiş olsa da, bunlar ihracat için yetersiz.

Hükümetin Tepkisi

Tarım Bakanı Mark Cyubahiro Bagabe, arıcılığın ormanlarla uyumlu olduğunu ve pestisit bulaşma riskinin düşük olduğunu vurguladı.

• Ormanlarda arıcılık için özel alanlar belirlenmesi gerektiğini kabul etti.

• Ruanda Orman Kurumu ile işbirliği yapılacağını ve bu konuda politika oluşturulacağını duyurdu.

Stratejik Plan (PSTA 5: 2024/25–2028/29)

• Ruanda’nın bal üretimi: 2022’de 6.135 ton → 2023’te 7.240 ton → 2024’te 7.621 ton.

• 2028/29 hedefi: 17.035 ton/yıl.

• Ana engeller: modern ekipman eksikliği, kaliteli ana arı ve arı sütü temini, tarımsal pestisitler.

Planlanan müdahaleler:

• Bal üretim merkezleri (honey hubs) → ormanlara yakın, tarım alanlarından uzak.

• Modern ekipman ve eğitim sağlanacak.

• Entegre zararlı yönetimi (IPM) ile pestisit riskleri azaltılacak.

• İstihdam yaratımı ve katma değerli bal ürünleri geliştirilmesi hedefleniyor.

Ruanda bal sektörü büyük bir ihracat potansiyeline sahip. Ancak, üretim kapasitesi, modern altyapı ve arazi politikaları sektörün önünde en büyük engel. Hükümet, 2029’a kadar üretimi iki katına çıkarmayı hedefliyor.