Kigali – Yıllardır Ruandalı sanayiciler alarm veriyor: Elektriğin yüksek ve katı maliyeti, büyümeyi boğuyor ve bölgesel ölçekte rekabet etme kapasitelerini zayıflatıyor.

Şimdi, özel sektörün sürekli taleplerinden sonra, hükümet kesin adımlar atacağına dair söz veriyor. Ulusal elektrik tarife çerçevesini reforme etmek üzere üst düzey istişareler başlatıldı.

Sorunun özü, Ruanda’nın mevcut kademeli tarife yapısında yatıyor. 2024 başı itibarıyla:

• Küçük ölçekli sanayiler (yılda 220.000 kWh’tan az tüketenler) kWh başına 134 Rwf ödüyordu.

• Orta ölçekli sanayiler (yılda 220.000–660.000 kWh arası) kWh başına 103 Rwf ödüyordu.

• Büyük sanayiler (yılda 660.000 kWh’tan fazla tüketenler) en uygun tarife olan kWh başına 94 Rwf ödüyordu.

Bu hacme dayalı indirimlere rağmen, üreticiler bu fiyatların sürdürülemez olduğunu sürekli dile getirdi.

Bu kaygılar, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı tarafından geçen yıl yapılan bölgesel karşılaştırmalı analiz ile doğrulandı. Veriler, Ruandalı sanayicilerin önemli bir rekabet dezavantajında olduğunu açıkça ortaya koydu.

• Uganda’da, büyük sanayiler zaman bazlı fiyatlandırmadan yararlanıyor; kWh başına 68 Rwf gibi düşük fiyatlar ödeyebiliyor (düşük talep saatlerinde). Ancak yoğun saatlerde bu fiyat 206 Rwf’e çıkabiliyor.

• Kenya’da, büyük sanayiler düşük talep saatlerinde kWh başına yaklaşık 87 Rwf, yoğun saatlerde ise 131 Rwf ödüyor. Küçük ve orta ölçekli sanayiler için yük daha ağır: zirve tarifeleri yaklaşık 183 Rwf.

Bu bölgesel maliyet farklılıkları, Ruanda’daki fiyatların komşu ülkelerin düşük talep dönemlerindeki fiyatlarının oldukça üzerinde olmasına yol açtı. Bu durum, yerel fabrikaların ürünlerini rekabetçi fiyatla ihraç etmesini zorlaştırdı, kâr marjlarını azalttı ve yatırımların genişlemesini engelledi.

Bu kaygılar, 11 Eylül 2025’te büyük bir gelişmeyle sonuçlandı. Ruanda Kalkınma Kurulu (RDB), Altyapı Bakanlığı ve Ruanda Kamu Hizmetleri Düzenleme Kurumu (RURA), özel sektör liderleriyle üst düzey istişare toplantısı düzenledi.

Bu toplantı, sanayicilerin çağrılarına doğrudan bir yanıt niteliğinde olup, hükümetin sorunu çözme konusundaki ciddi niyetini ortaya koyuyor.

Bu girişim, hükümetin 2020’de aldığı son büyük tarife kararından stratejik bir dönüş anlamına geliyor. O dönemde RURA, COVID-19’un ekonomik şoklarını telafi etmek için tarifelerde ortalama %2,5 artış yapmıştı. Bu karar, enerji sektörünün finansal sürdürülebilirliği için gerekli görülse de, işletmeler üzerindeki yükü artırmıştı.

Paydaşlar şimdi, devam eden incelemenin sonunda daha rekabetçi bir tarife yapısına ulaşılacağına umutla bakıyor.

Beklenen değişiklikler arasında:

• Uganda ve Kenya’dakine benzer zaman bazlı fiyatlandırma uygulaması,

• Yüksek hacimli tüketiciler için daha düşük tarifeler,

• Sanayiye özel yeni bir tarife ile imalatın teşvik edilmesi ve doğrudan yabancı yatırımların çekilmesi yer alıyor.

İstişare süreci tam hız devam ederken, iş dünyası gözünü Altyapı Bakanlığı’na çevirmiş durumda. Bakanlığın yakında açıklaması beklenen yeni tarife yapısı, Ruanda’nın sanayi manzarasını yeniden şekillendirebilir ve özel sektör için nihayet eşit koşulları sağlayabilir.