Ruanda’da mineral çıkarımının başlamasının üzerinden 96 yıl geçmesine rağmen, sektör ekonomiye büyük katkı sağlamaya devam etmektedir. Sektör, 92.000’den fazla kişiye istihdam sağlamakta ve GSYH’nin %3’ünü oluşturmaktadır. Sektör gelirleri 2017’de 373 milyon dolardan geçen yıl 1,7 milyar dolara yükselmiştir.

Ruanda’da wolframite, kassiterit ve koltan çıkarılmakta ve bunlar tungsten, kalay ve tantal haline getirilerek işlenmektedir. Yıllık üretim miktarı 8.000–10.000 ton arasındadır. Ülkede ayrıca altın, safir ve lityum çıkarılmakta, yeni rezervlerin belirlenmesi için sürekli arama faaliyetleri yürütülmektedir. Ruanda, giderek yerel işleme ve katma değerli üretime odaklanmaktadır.

Gasabo Altın Rafinerisi, faaliyetteki 6. yılında olup yıllık 96 ton kapasiteye sahiptir. Tesis müdürü Kayobotsi Bosco, rafinerinin şu anda kapasitesinin %30’una, yani yıllık 28,8 tona ulaştığını açıkladı. Aylık üretim 600 kilogramdan 2,5 tona yükselmiştir.

“Başlangıçta ayda yaklaşık 600 kilogram işliyorduk, şimdi ise ayda 2,5 ton işliyoruz,” dedi.

Rafineride işlenen altın, Ruanda ve çatışmasız 6 Afrika ülkesinden gelmektedir.

“Altınlarını burada işlememizi istiyorlar. Ruanda’da güvenlik yeterli olduğu için getirmek daha kolay,” diye ekledi.

İşleme önemli ekonomik faydalar sağlamaktadır. %99,99 saflıkta rafine edilmiş altın, kilogram başına 134.000 doların üzerinde satılabilmektedir. İşlenmemiş altın ise yalnızca yaklaşık 120.000 dolar/kg değerindedir. Ham altın satıldığında genellikle atılan gümüş, rafine edildiğinde kilogram başına 1.800 doların üzerinde gelir sağlayabilmektedir. Rafineri 42 Ruandalı istihdam etmekte ve önümüzdeki yıl kapasitesini %50’ye (ayda yaklaşık 4 ton) çıkarmayı hedeflemektedir.

Kalay işleme alanında da büyüme yaşanmıştır. LuNa Eritme Tesisi, 2018/2019 yıllarında faaliyete başlamış ve üretimini ayda 100 tondan 250 tonun üzerine çıkarmıştır. Saflaştırma oranı %99,95’tir. Geçici operasyon müdürü Parfait Udakemwa, tesisin gelecek yıl 320 ton/ay kapasiteye ulaşmayı ve beş yıl içinde 600 ton/ay hedeflediğini söyledi. Tesis 161 kişiyi istihdam etmekte ve kassiteriti Ruanda’nın dört bir yanından temin etmektedir.

Ruanda, madencilikte ileri teknolojilere geçiş yapmaktadır. Ülke, basit aletlerden araştırma temelli yöntemlere geçmiş ve şimdi robotları kullanmaya başlamıştır. Zora Robotics ile yapılan görüşmeler kapsamında, yer altı tünellerinde zemin stabilitesini ölçmek, gaz seviyelerini tespit etmek ve işçi güvenliğini izlemek için robotların konuşlandırılması planlanmaktadır.

Zora Robotics CEO’su Benjamin Karenzi, şirketin çeşitli sektörlerde 60’tan fazla robota sahip olduğunu ve madenciliği desteklemeye hazır olduklarını açıkladı. 5G ile çalışan robotlar, madenciler girmeden önce tünelleri denetleyecek ve çalışan hareketlerini takip edecektir. Bu teknoloji hâlihazırda Güney Afrika’da kullanılmakta olup, her bir maden için maliyeti 120 milyon Ruanda Frangına kadar çıkabilmektedir.

Bu girişim, Bugesera’da ayda 120 ton koltan işleyen İngiliz iş adamı Ray Power gibi yatırımcıların desteğini kazanmıştır. Power, işçi güvenliğinin artmasının müşteri güvenini ve uzun vadeli iş birliğini güçlendirdiğini ifade etmiştir.

Ruanda, 2029 yılına kadar madencilik ihracat gelirlerini 2,2 milyar dolara çıkarmayı ve mineral geri kazanım oranını %40’tan %80’e yükseltmeyi hedeflemektedir. Mayıs 2025’te, ülke 13.454 hektarlık yeni maden sahaları tespit etmiştir ve yeni keşiflerin devam etmesi beklenmektedir.