Hükümet, Rwanda Energy Group (REG)’e göre, hidroelektrik, güneş enerjisi ve nükleer enerji gibi yeni teknolojilere yapılacak büyük yatırımlar sayesinde 2034 yılına kadar elektrik üretim kapasitesini iki kattan fazla artırarak 1.066 megavata (MW) çıkarmayı planlıyor.

Bu hedef, REG’in yıl sonu faaliyet raporunda yer almakta olup, son beş yılda elektrik üretimi ve erişiminde kaydedilen ilerlemeyi de ortaya koyuyor. REG Genel Müdürü Eng. Armand Zingiro, elektrik erişiminin beş yıl önce %64,53 seviyesindeyken bugün %85,4’e yükseldiğini; bunun %20,87 puanlık bir artış anlamına geldiğini belirtti.

“Elektriğe erişimi olan hanelerin %60,1’i ulusal şebekeden, %25,3’ü ise güneş enerjisinden yararlanmaktadır,” dedi Zingiro.

Aynı dönemde, Ruanda’nın kurulu elektrik üretim kapasitesi, 2020/21’de 238,36 MW iken bugün 467,14 MW’a yükseldi. Kurumun 10 yıllık stratejik planına (2024–2034) göre bu kapasitenin 1.066 MW’a ulaşması öngörülüyor.

Hidroelektrik projeleri ön planda

Hidroelektrik, Ruanda’nın enerji genişleme stratejisinin temel direklerinden biri olmaya devam ediyor. Birçok proje inşaat, planlama veya fizibilite aşamasında bulunuyor.

• Nyabarongo II Hidroelektrik Santrali (43,5 MW): %57 tamamlandı.

• Rukarara VI Hidroelektrik Santrali (9,7 MW): %26 tamamlandı.

• Nyirahundwe Hidroelektrik Santrali (0,91 MW): %71 tamamlandı.

REG ayrıca, Ruanda, Burundi ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti tarafından ortak geliştirilen 206 MW kapasiteli bölgesel Rusizi III Hidroelektrik Projesi’ni de vurguladı. İnşaat başlamış olmakla birlikte, ortak ülkeler arasındaki siyasi zorluklar nedeniyle ilerleme kısmen etkilenmiştir.

Buna ek olarak, Ntaruka Hidroelektrik Santrali’nin genişletilmesi için fizibilite çalışmaları sürmektedir.

“Çalışmanın, eklenecek ilave kapasiteyi belirlemek üzere gelecek yıl tamamlanması beklenmektedir,” denildi.

Güneş enerjisinde genişleme

Güneş enerjisinin, gelecekteki talebin karşılanmasında giderek daha önemli bir rol oynaması bekleniyor. Planlanan projeler arasında şunlar yer alıyor:

• Kirehe Bölgesi’nde 30 MW Mpanga Güneş PV Santrali

• 200 MW Nyabarongo II Güneş PV Projesi

• 4,13 MW Izuba CB Energy Rwanda Tesisi

Mpanga Güneş PV Projesi için tasarım, tedarik, kurulum, test ve devreye alma süreçlerini kapsayan bir ihale yayımlanmıştır. Proje, mühendislikten inşaata ve devreye almaya kadar tüm aşamaları kapsayacak ve ardından ulusal şebekeye entegre edilecektir.

Güneş projeleri için iki finansman modeli öngörülmektedir:

• Potansiyel kredi verenleri içeren ön finansman düzenlemeleri,

• Elektrik Alım Anlaşmaları (PPA) kapsamında, geliştiricilerin finansman kapasitesini ve teknik deneyimini kanıtlaması.

Planın finansmanı

REG’e göre, 10 yıllık stratejik planın uygulanması için en az 3,2 milyar ABD doları gerekmektedir. Finansman; imtiyazlı krediler, iklim finansmanı araçları, yeşil tahviller ve karbon kredileri yoluyla sağlanacaktır.

Elektrik altyapısının iyileştirilmesi

Üretimin yanı sıra, Ruanda elektrik altyapısının modernizasyonuna da büyük yatırımlar yapmaktadır. Yenilenen ve iyileştirilen dağıtım hatları, 2020/21’de 944 km iken bugün 1.158 km’ye ulaşmıştır.

Toplamda ülkede:

• 12.645,40 km orta gerilim hattı,

• 25.713,43 km alçak gerilim hattıolmak üzere 38.358,83 km elektrik dağıtım hattı inşa edilmiştir.

Kigali Şehri’nde elektrik dağıtım şebekelerinin rehabilitasyonu %67 oranında tamamlanmış olup, ülke genelinde 37 trafo merkezi inşa edilmiştir.

Uzun vadeli strateji ayrıca, düşük kapasiteli ekipmanların değiştirilmesi ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi yoluyla elektrik kesintilerinin azaltılmasını hedeflemektedir. Hükümet, 2029 yılına kadar evrensel elektrik erişimini amaçlamaktadır.

Elektrik erişimiyle değişen hayatlar

Yararlanıcılar, elektrik erişiminin yaşamlarını ve geçim kaynaklarını dönüştürdüğünü ifade ediyor.

Rwamagana Bölgesi Munyaga Sektörü sakini Berancille Uwimana,“Karanlıktan daha iyi bir hayata geçtiğimizi hissediyoruz. Dul kadınlardık, evimiz yoktu; şimdi evlerimiz ve elektriğimiz var,” dedi.

Kaduha Hücresi’nden Juvenal Nkuranga ise elektriğin eğitimi ve ekonomik fırsatları geliştirdiğini belirtti:“Çocuklarımız daha iyi ders çalışıyor, başarıları arttı ve artık gelir getirici projeler düşünmeye başladık,” dedi.

Nükleer enerji planları

İleriye dönük olarak hükümet, 2025’ten itibaren başlayacak şekilde, önümüzdeki on yıl içinde toplam 110 MW kapasiteli nükleer enerji reaktörleri kurmayı da planlamaktadır.

---