Ruanda’nın revize edilmiş 2025/2026 bütçesinde en dikkat çekici unsur, toplam bütçe büyüklüğü azalmasına rağmen kalkınma harcamalarındaki Rwf 253,2 milyarlık artıştır.

Hükümet, cari harcamaları azaltırken kaynakları sermaye oluşumuna yönlendiriyor; bu, uzun vadeli büyümeyi sürdürmeye yönelik stratejik bir kaymaya işaret ediyor.

Bu hafta Maliye Bakanı Yusuf Murangwa tarafından Parlamento’ya sunulan revize bütçe, son dönemdeki güçlü ekonomik performansa dayanan güncel mali kararları yansıtıyor.

Sunumdan öne çıkan temel başlıklar ve mevcut politika uygulamaları ile son ekonomik sonuçlar aşağıda yer almaktadır:

1. Toplam bütçe küçülürken kalkınma harcamaları artıyor.

Toplam bütçe Rwf 7.032,5 milyardan Rwf 6.952,1 milyara düşürülerek net Rwf 80,4 milyarlık bir azalma yapılmıştır. Buna karşılık kalkınma harcamaları Rwf 1.862,6 milyardan Rwf 2.115,8 milyara çıkarılmış, yani Rwf 253,2 milyarlık artış gerçekleşmiştir. Cari harcamalar ise Rwf 198 milyar azaltılmıştır. Bu durum, yatırım odaklı büyümeye net bir yönelimi göstermektedir.

2. Projeleri desteklemek için dış finansman artırıldı.

Dış kaynaklar, ağırlıklı olarak kalkınma projelerine tahsis edilen hibe ve imtiyazlı krediler yoluyla Rwf 250,5 milyar artmıştır. Bu artış, iç mali baskıyı artırmadan mali alanı genişletmektedir.

3. Havalimanı finansmanındaki düzenleme cari yıl baskısını azalttı.

Bütçe revizyonunun önemli nedenlerinden biri, Kigali Yeni Uluslararası Havalimanı Faz II finansmanına ilişkin Rwf 168,2 milyarlık düzenlemedir. Finansman yapısındaki yeniden düzenleme, 2025/2026 yılı için ihtiyaç duyulan kaynağı azaltarak diğer önceliklere alan açmıştır.

4. Bütçe uygulama oranı yıl ortasında yüzde 65’e ulaştı.

Mali yılın yarısına gelindiğinde onaylanan bütçenin yüzde 65’i uygulanmıştır. Bu durum, sektörler genelinde güçlü uygulama kapasitesine ve ivmeye işaret etmektedir.

5. Gelir tahsilatı hedefe yakın seyrediyor.

Temmuz–Eylül 2025 döneminde Rwf 1.157,2 milyar hedefe karşılık Rwf 1.156,6 milyar gelir toplanmıştır. Mali disiplin korunmaktadır.

6. Altyapı yatırımları geniş ölçekte sürüyor.

184,8 km yol asfaltlanmış, 194,45 km tali yol rehabilite edilmiştir. Enerji alanında 34.587 hane ulusal şebekeye bağlanmış, 8.202 şebeke dışı güneş enerjisi sistemi kurulmuştur. 43,5 MW kapasiteli Nyabarongo II hidroelektrik projesi yüzde 60 tamamlanmıştır.

7. Sosyal sektör yatırımları güçlü şekilde devam ediyor.

Eğitim alanında 2.654 öğretmen işe alınmış, yedi Öğretmen Eğitim Koleji’nin inşası yüzde 69 seviyesine ulaşmıştır. Sağlıkta Masaka Eğitim Hastanesi yüzde 98 tamamlanmış, 320 sağlık tesisinde elektronik tıbbi kayıt sistemi uygulanmıştır. Sosyal koruma programları 105.000’den fazla kırılgan haneye destek sağlamıştır.

8. 2025 yılında dış ticaret açığı daraldı.

Ocak–Aralık 2025 döneminde ticaret açığı yüzde 8,4 azalarak 3,0 milyar ABD dolarından 2,7 milyar ABD dolarına gerilemiştir. Kahve ihracatı yüzde 56,7, 3T mineralleri yüzde 46,2 ve diğer ihracatlar yüzde 21,5 artarak dış dengeyi güçlendirmiştir.

9. Özel sektör kredileri hızlı şekilde genişledi.

Aralık 2025 itibarıyla para arzı yıllık bazda yüzde 18,2 artarken, özel sektöre verilen krediler yüzde 21,6 yükselmiştir. Net dış varlıklar da yüzde 1,8 artarak likiditeyi ve ticari faaliyetleri desteklemiştir.

10. Ruanda ekonomisi küresel büyümenin belirgin şekilde üzerinde performans gösterdi.

2025 yılında GSYH büyümesi ilk çeyrekte yüzde 6,5, ikinci çeyrekte yüzde 7,8, üçüncü çeyrekte yüzde 11,8 olarak gerçekleşmiştir. Küresel büyüme beklentisi ise yüzde 3,3 seviyesindedir. Üçüncü çeyrekte sanayi sektörü yüzde 17 büyürken, hizmetler ve tarım sektörleri yüzde 10’ar büyüme kaydetmiştir.