Özbekistan, şeffaflığı artırmak, bitki sağlığı güvenliğini sağlamak ve ihracat istatistiklerini doğru bir şekilde kaydetmek amacıyla meyve ve sebze ihracatı için yeni risk yönetim sistemini (SUR) uygulamaya koydu.

Daha önce, bazı girişimciler vergilerden kaçınmak için ihracat fiyatlarını yapay olarak düşük göstermiş ve bunun sonucunda 192 milyon dolarlık mal belgelendirilmemişti. Ayrıca, ithalatçı ülkelerden bazı tarım ürünlerinin gıda güvenliği gerekliliklerine uymadığına dair 700'den fazla bildirim alınmıştı.

Ocak 2026'da, 37,5 milyon dolarlık mal da ihracat istatistiklerine yansımamış ve Rusya'dan 45 bildirim alınmıştı.

SUR sistemi, ihracat şirketlerini üç kategoriye ayırıyor:

Yeşil Koridor (düşük risk), bitki sağlığı açısından temiz bölgelerden ürün yükleyen, modern ambalaj kullanan, menşe bölgesini doğru bir şekilde belirten ve ürün iadesi veya bitki sağlığı ihlali bildirimleriyle karşılaşmayan şirketleri içerir. Onlar için ihracat süreci basitleştirilmiş ve denetim minimum düzeydedir.

Sarı koridor (orta risk), sistematik olarak gereklilikleri ihlal eden şirketler içindir. Uyarıdan sonra, şirketlere ihlalleri düzeltmeleri için beş gün süre verilir, ardından "yeşil koridora" geçebilirler. Denetim rastgele yapılır ve üzüm, domates, nar, limon, karnabahar ve yeşillikler de dahil olmak üzere sıkı gerekliliklere sahip ürünler için zorunlu laboratuvar testleri uygulanır.

Kırmızı koridor (yüksek risk), tespit edilen ihlalleri düzeltemeyen şirketleri içerir. Düzeltme için son tarihle birlikte uyarı gönderilir ve ihlaller düzeltilene kadar hizmetleri askıya alınır. SUR sisteminin uygulanması uluslararası uygulamalara dayanmaktadır ve kayıt dışı ekonominin payını azaltmayı, tam vergi tahsilatını sağlamayı, bitki sağlığı açısından temiz ürünlerin ihracat hacmini artırmayı ve yabancı ülkelerden gelebilecek kısıtlama riskini en aza indirmeyi amaçlamaktadır. (Uzdaily.uz)