Gana hükümeti, altın madenciliği faaliyetlerinden alınan devlet payı oranının sabit sistemden fiyat bazlı kademeli bir sisteme dönüştürüldüğünü ve yeni uygulamanın 10 Mart 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceğini açıklamıştır.

Mevcut uygulamada altın üretiminden elde edilen gelir üzerinden yaklaşık %5 oranında sabit devlet payı uygulanmakta iken, yeni sistemde altın fiyatlarına bağlı olarak %5 ile %12 arasında değişen bir sistem öngörülmektedir. Buna göre altın fiyatının 4.500 ABD doları/ons seviyesi ve üzerinde devlet payının %12’ye yükselmesi öngörülmektedir.

Gana makamları tarafından yapılan açıklamalarda söz konusu düzenlemenin temel amacının, küresel emtia fiyatlarındaki artıştan daha fazla kamu geliri elde edilmesini sağlamak ve ülkenin doğal kaynaklarından elde ettiği ekonomik getiriyi artırmak olduğu ifade edilmektedir. Bu çerçevede fiyat bazlı sistem sayesinde yüksek altın fiyatları dönemlerinde devlet gelirlerinin artması, fiyatların düşmesi durumunda ise madencilik faaliyetleri üzerindeki mali yükün görece sınırlı tutulması hedeflenmektedir. Ayrıca ilerleyen zamanlarda kademeli pay sisteminin lityum gibi diğer stratejik mineraller için de uygulanabileceği belirtilmektedir.

Gana basınında yer alan haberlere göre söz konusu düzenleme uluslararası madencilik şirketleri ve bazı yabancı ülkeler tarafından sert şekilde eleştirilmiştir. Kanada, ABD, Çin ve Avustralya gibi ülkelerin diplomatik temsilciliklerinin uygulamanın yatırım maliyetlerini artırabileceği yönünde görüş bildirdiği, ayrıca Gana’da faaliyet gösteren bazı madencilik şirketlerinin yatırım ortamı üzerindeki olası etkiler konusunda endişe dile getirdiği basına yansımıştır. Bununla birlikte Gana Madenler Komisyonu yetkilileri, yapılan ekonomik modellemelerin yeni sistemin hem kamu gelirlerini artıracağını hem de sektörün genel kârlılığını sürdürebilecek bir denge oluşturduğunu göstermekte olduğunu ifade etmektedir.

Altın üretimi bakımından Afrika’nın en önde gelen ülkelerinden biri olan Gana’nın bahse konu uygulamasının orta ve uzun vadede madencilik yatırımlarının maliyet yapısını etkileyebileceği ve yeni yatırım kararları üzerinde belirli ölçüde baskı oluşturabileceği değerlendirilmektedir.