10 Mart 2026 tarihinde Gana Maliye Bakanı Dr. Cassiel Ato Forson tarafından yapılan açıklamada; pirinç, şeker, dondurulmuş gıda ürünleri, yemeklik yağ, un, tekstil ürünleri, konserve domates ürünleri, makarna ve bazı ilaç ürünlerinin kara sınırları üzerinden transit geçişine izin verilmeyeceği bildirilmiştir. Söz konusu düzenleme ile anılan ürünlerin Gana’ya veya Gana üzerinden diğer ülkelere sevkiyatının yalnızca limanlar üzerinden yapılmasının öngörüldüğü ifade edilmiştir.

Hükümet yetkililerince yapılan açıklamalarda, söz konusu kararın temel amacının gümrük işlemlerinde tespit edilen gelir kayıplarını azaltmak, kaçakçılık faaliyetlerini engellemek ve gümrük denetim mekanizmalarını güçlendirmek olduğu belirtilmiştir. Özellikle kara sınırları üzerinden gerçekleştirilen transit işlemlerinde malların gerçek değerinin tespitinde güçlük yaşandığı, bazı durumlarda “transit” olarak beyan edilen malların Gana iç piyasasında satışa yönlendirildiği ve bu durumun kamu gelirlerinde önemli kayıplara yol açtığı ifade edilmektedir. Bu çerçevede hükümetin, limanlarda uygulanan daha sıkı denetim ve değerleme sistemlerinden faydalanarak ticaret akışını kontrol edilebilir noktalara yönlendirmeyi hedeflediği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, söz konusu düzenlemenin ithalatın tamamen yasaklanması anlamına gelmediği, yalnızca belirtilen ürünlerin kara sınırları üzerinden transit taşınmasına sınırlama getirildiği vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, ürünlerin Gana’ya girişinin veya Gana üzerinden üçüncü ülkelere sevkiyatının limanlar üzerinden gerçekleştirilmesi mümkün olmaya devam edecektir. Bununla birlikte, düzenlemenin özellikle Batı Afrika’daki bölgesel ticaret akışlarını ve Gana üzerinden gerçekleştirilen kara transit taşımacılığını etkileyebileceği değerlendirilmektedir.

Genel olarak değerlendirildiğinde, söz konusu kararın Gana’nın son dönemde mali disiplinin güçlendirilmesi ve kamu gelirlerinin artırılması yönünde attığı adımların bir parçası olduğu anlaşılmaktadır. Uluslararası Para Fonu (IMF) programı kapsamında yürütülen mali konsolidasyon politikaları doğrultusunda, gümrük gelirlerinin artırılması ve kaçakçılıkla mücadele edilmesi hükümetin öncelikli politika alanlarından biri haline gelmiştir. Bu çerçevede kara sınırlarından gerçekleştirilen transit ticaretin daha sıkı şekilde kontrol altına alınması hedeflenmektedir. Ancak, düzenlemenin Batı Afrika’daki ticaret güzergâhları üzerinde maliyet artışına ve ticaret akışlarında yeniden yönlenmeye yol açabileceği, özellikle Gana üzerinden iç bölgelere (Burkina Faso, Mali ve Nijer gibi ülkelere) yapılan kara taşımacılığını etkileyebileceği değerlendirilmektedir. Bu nedenle uygulamanın bölgesel ticaret dinamikleri üzerindeki etkilerinin önümüzdeki dönemde daha net şekilde ortaya çıkması beklenmektedir.