Endonezya’da SNI Sertifikasyon Süreçleri Kapsamında Artan Dolandırıcılık Girişimleri Hakkında

Son dönemde Endonezya’ya ihracat gerçekleştiren firmalarımızdan alınan geri bildirimler, SNI (Standar Nasional Indonesia- Endonezya Ulusal Standardı) sertifikası süreçleri kapsamında bazı dolandırıcılık girişimlerinde artış yaşandığına işaret etmektedir.

Dolandırıcılık Yöntemlerine İlişkin Gözlemler (Tipik Senaryo)

• Kendisini Endonezyalı ithalatçı firma olarak tanıtan kişiler, ihracatçı firmalarımızla doğrudan iletişime geçmektedir.
• Kısa süre içerisinde güven tesis edilerek süreç sipariş ve sözleşme aşamasına taşınmaktadır.
• Eş zamanlı olarak, ithalat işlemi için SNI sertifikasının zorunlu olduğu ifade edilmekte ve/veya sürecin aciliyeti vurgulanmaktadır.
• İhracatçı firma, bu kapsamda belirli bir “danışmanlık/sertifikasyon” firmasına yönlendirilmektedir.
• Söz konusu firma tarafından “sertifikasyon bedeli” ve “hizmet ücreti” adı altında değişen tutarlarda sahte faturalar düzenlenerek ödeme talep edilmektedir.
• Bazı durumlarda ilk ödeme sonrasında çeşitli gerekçeler ileri sürülerek ilave ödemeler talep edilmekte; ancak yapılan ödemelere rağmen ithalat sürecinin ilerlemediği ve muhataplara ulaşılamadığı yönünde bildirimler alınmaktadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Ticari ilişki kurulmadan önce karşı taraf firmanın ticari geçmişi ve güvenilirliği titizlikle araştırılmalıdır.
• SNI sertifikasının gerçekten zorunlu olup olmadığı ürün bazında ayrıca teyit edilmelidir.
• Sertifikasyon süreçlerinde yalnızca yetkili ve akredite kuruluşlarla çalışılmalıdır.
• İthalatçı tarafından önerilen danışmanlık firmalarına doğrudan güvenilmemeli, bağımsız doğrulama yapılmalıdır.
• Piyasa koşullarına kıyasla olağandışı ticari teklifler ile SNI dâhil çeşitli sertifikasyon süreçleri gerekçe gösterilerek yapılan taleplere temkinli yaklaşılmalıdır.
• Resmî kurumları taklit eden e-posta adresleri ve belgeler dikkatle incelenmelidir.

SNI Sertifikasyon Süreci Hakkında Temel Bilgi

Endonezya Ulusal Standardı (SNI), Endonezya'da ürünlerin kalite, güvenlik ve uygunluk standartlarını belirleyen resmi sertifikasyon sistemidir. Endonezya’daki uygulamalar bakımından SNI sertifikasyonu, bazı ürün grupları için zorunlu olup, süreç kural olarak Endonezyalı ithalatçı firma ile yakın koordinasyon içerisinde ve yalnızca yetkili, akredite kuruluşlar aracılığıyla yürütülmektedir.

SNI sertifikası başvuruları, genel uygulamada yalnızca Endonezya’da kurulmuş gerçek veya tüzel kişiliğe sahip işletmeler tarafından yapılabilmektedir. Bu çerçevede, yabancı üretici ve ihracatçıların ilgili sertifikasyon kuruluşlarına doğrudan başvuru yapmaları söz konusu olmayıp, sürecin Endonezya’da faaliyet gösteren bir ithalatçı, distribütör veya yerel temsilci aracılığıyla yürütülmesi gerekmektedir.

Bu çerçevenin dışında, sertifikasyon sürecinin karşı tarafça belirli bir danışmanlık firmasına yönlendirilmesi ve bu kapsamda ihracatçıdan doğrudan ödeme talep edilmesi yüksek riskli bir durum olarak değerlendirilmektedir. Bu tür taleplerle karşılaşılması halinde azami dikkat gösterilmesi ve gerekli doğrulamalar yapılmaksızın herhangi bir ödeme gerçekleştirilmemesi önemle tavsiye edilmektedir.

SNI zorunluluğu ürün bazında ve HS kodu (GTİP) temelinde belirlenmekte olup, uygulamaya ilişkin teknik düzenlemeler ilgili bakanlık mevzuatlarında yer almaktadır. Zorunlu SNI uygulamasına ilişkin en güncel ürün listelerine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir: https://bsn.go.id/main/berita/detail/11826/regulasi-teknis-sni-yang-diwajibkan

Bu çerçevede, bağlantıda yer alan PDF dokümanı (Zorunlu Olarak Uygulanan SNI Ürün Listesi) üzerinden, ihraç edilmesi planlanan ürünlerin HS kodları kullanılarak arama yapılması ve ürünlerin zorunlu SNI kapsamında yer alıp almadığının teyit edilmesi gerekmektedir.

Müşavirliğimiz Tarafından Sağlanan Destek ve Rehberlik

Endonezya pazarına yönelik faaliyet gösteren ihracatçılarımızın; SNI zorunluluğu, sertifikasyon süreçleri ile firma ve kurum doğrulama konularında ihtiyaç duymaları halinde Müşavirliğimiz ile iletişime geçmeleri önem arz etmektedir.

İletişim Bilgileri: T.C. Cakarta Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-posta: cakarta@ticaret.gov.tr Tel: +90 312 204 8024 (IP Hat) Tel: +90 312 204 8221 (IP Hat)

Tel: +62 21 522 9515        

Şüpheli durumlarla karşılaşılması halinde mevcut bilgi ve belgelerin Müşavirliğimizle paylaşılması, gerekli inceleme ve yönlendirmelerin yapılabilmesi açısından faydalı olacaktır.

Endonezyalı firmalarla yapılacak ticarette, muhataplardan aşağıdaki bilgilerin talep edilmesi tavsiye edilmektedir:

• İşletme Kimlik Numarası (Nomor Induk Berusaha – NIB)
• Vergi Kimlik Numarası (Nomor Pokok Wajib Pajak – NPWP)

Bu bilgiler üzerinden farklı kanallardan sorgulama yapılabilmekte olup, firmanın resmî varlığı hakkında doğrulama yapılması mümkün bulunmaktadır. Söz konusu bilgilerin Müşavirliğimize iletilmesi halinde gerekli kontroller yapılabilecektir.

Önemle hatırlatmak isteriz ki, bir firmanın geçerli NIB ve NPWP’ye sahip olması, söz konusu firmanın Müşavirliğimiz tarafından tavsiye edildiği veya güvenilirliğine kefil olunduğu anlamına gelmemektedir. Bu kontroller yalnızca firmanın resmî olarak kayıtlı bir tüzel kişilik olup olmadığının teyidine yöneliktir.

Ayrıca, firmalarımızın sözleşme hükümleri, ödeme yöntemleri ve teslim şekilleri bakımından ticari ilişkinin başlangıç aşamasında gerekli tedbirleri almaları; bu çerçevede risk azaltıcı mekanizmaları etkin biçimde kullanmaları ve güvenilir yöntemleri tercih etmeleri önem arz etmektedir. Ticari ilişkilerde gerekli ön incelemelerin (due diligence) yapılması, sözleşme disiplinine riayet edilmesi ve yerel mevzuatın yakından takip edilmesinin sürecin sağlıklı ve sürdürülebilir şekilde ilerlemesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Bu kapsamda, dış ticaret süreçlerine ilişkin olarak Endonezya pazarı özelinde yeterli düzeyde bilgi sahibi olunmasının, karşılaşılabilecek risklerin önlenmesi ve ticari faaliyetlerin öngörülebilir şekilde yürütülmesi bakımından kritik önem taşıdığı değerlendirilmektedir. Müşavirliğimizce hazırlanan ve Bakanlığımız internet sitesinde yer alan “Endonezya Pazar Bilgileri” raporu; ithalat süreçlerinde aranan şartlar, pazarda dikkat edilmesi gereken hususlar ile Endonezyalı firmalardan talep edilmesi önerilen bilgilere ilişkin kapsamlı bir rehber niteliği taşımakta olup, aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilmektedir. Anılan raporun, özellikle Endonezya ile ilk kez dış ticaret işlemi gerçekleştirecek firmalarımız tarafından işlem tesis edilmeden önce dikkatle incelenmesi büyük önem arz etmektedir.

https://ticaret.gov.tr/yurtdisi-teskilati/guney-dogu-asya/endonezya/pazar-bilgileri

Genel Değerlendirme

SNI sertifikası süreçleri üzerinden gerçekleştirilen bu tür girişimlerin firmalarımız açısından maddi kayıplara, önemli bir ihracat potansiyeli barındıran Endonezya pazarına yönelik güven algısının zedelenmesine ve firmalarımızın bu pazara giriş ve faaliyet gösterme isteğinde azalmaya yol açabildiği gözlemlenmektedir. Bu çerçevede, ihracatçılarımızın söz konusu girişimlere karşı azami dikkat göstermeleri ve ihraç etmeyi planladıkları ürünlere ilişkin olarak Endonezya pazarına girişte aranan şartlar hakkında önceden bilgi sahibi olmaları önem arz etmektedir.

Süreçlerin yalnızca resmî ve doğrulanmış kanallar üzerinden yürütülmesi, üçüncü taraflarca yönlendirilen ve doğrulanmamış talepler karşısında temkinli hareket edilmesi gerekmektedir.

İş insanlarımıza saygıyla duyurulur.

T.C. Cakarta Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

---