Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü

...

Panama Üç Ayda 1,669 Milyar ABD Doları Mali Açık Verdi

2025 yılının ilk çeyreğinde bütçe açığı 2,17 milyar ABD doları seviyesindeyken, 2026 yılı Mart ayı itibarıyla bu rakam 1,669 milyar ABD dolarına geriledi. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı (MEF) tarafından “önemli” olarak nitelendirilen bu iyileşmenin temelinde, 197 milyon ABD doları tutarında olağan dışı bir sermaye girişi bulunduğu belirtildi.

Bununla birlikte, mali göstergeler halen negatif seyretmektedir. Merkezi hükümetin mali dengesi, 2026 yılının ilk çeyreğinde 2025 Mart dönemine kıyasla 501 milyon ABD doları iyileşme göstermiş olsa da, bütçe dengesi halen açık vermekte olup, gelirlerdeki iyileşmenin sürdürülebilirliği konusunda tartışmalar devam etmektedir.

Ministry of Economy and Finance (MEF) tarafından yayımlanan yeni rapora göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde merkezi hükümet açığı 2,17 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşirken, 2026 yılı Mart ayı itibarıyla bu rakam 1,669 milyar ABD dolarına gerilemiştir.

Devlet harcamalarının finansmanı amacıyla borçlanmayı artıran bu olumsuz mali yapı çerçevesinde, merkezi hükümet açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı geçen yılın ilk çeyreğinde %2,40 seviyesindeyken, 2026 yılı itibarıyla %1,76’ya düşmüştür.

4 Mayıs tarihli raporda, söz konusu açığın azalmasının “merkezi hükümetin mali pozisyonunda bir iyileşmeye işaret ettiği” belirtilmiş; bu sonucun, toplam gelirlerdeki %11,3’lük artış ve toplam harcamalardaki %6,5’lik düşüş ile açıklanabileceği ifade edilmiştir. Rapora göre bu gelişmeler, daha düzenli bütçe uygulamaları ve mali konsolidasyon hedefleriyle uyumludur.

MEF ayrıca, söz konusu göstergelerin hem cari gelir tahsilatındaki artışın hem de varlık yönetimi operasyonlarının birleşik sonucu olduğunu belirtmiş; vergi gelirlerinde %4,6 oranında artış kaydedildiğini vurgulamıştır.

Gelir artışında özellikle sermaye kazancı vergisinin performansı etkili olmuş; bu kalemde %125 oranında artış gerçekleşmiştir.

Raporda ayrıca, sermaye gelirleri içerisinde stratejik varlıkların nakde çevrilmesinden kaynaklanan 197 milyon ABD doları bulunduğu, ancak söz konusu varlıkların detaylandırılmadığı belirtilmiştir.

Öte yandan, sermaye harcamalarında azalma kaydedildiği, bunun da hükümetin yatırım harcamalarını azalttığı anlamına geldiği ifade edilmiştir.

Ekonomist ve risk analisti Ernesto Bazán, 2026 yılının ilk çeyreğinde sermaye harcamalarında önceki döneme kıyasla 137 milyon ABD doları azalma yaşandığını, buna karşılık 197 milyon ABD doları tutarında sermaye geliri elde edildiğini belirtti. Bazán, “Bu oldukça spesifik unsurlar hariç tutulduğunda, bütçe açığı artmış olacaktı,” değerlendirmesinde bulundu.

Eski Devlet Başkanı Laurentino Cortizo döneminden devralınan kamu maliyesi yönetiminin etkileri nedeniyle mevcut yönetim döneminde negatif seyreden cari denge de iyileşme göstermiştir. MEF, bu gelişmeyi “önemli” olarak değerlendirmiştir.

Bakanlığa göre, 2025 yılı Mart ayında 1,3005 milyar ABD doları seviyesinde bulunan negatif cari denge, 2026 yılı Mart ayında 999 milyon ABD dolarına gerileyerek bütçe açığında %23,3 oranında düşüş sağlamıştır.

Ekonomi ve Maliye Bakanı Felipe Chapman ile Bakan Yardımcıları Eida Sáiz ve Fausto Fernández tarafından imzalanan raporda şu ifadelere yer verilmiştir:

“Cari tasarruflar halen negatif olmakla birlikte, bu eğilim merkezi hükümet maliyesi üzerindeki operasyonel baskının azaldığını göstermekte ve düzenli gelirlerin güçlendirilmesi ile cari harcamaların kontrol altında tutulmasının gerekliliğini teyit etmektedir.”

Panama Ekonomistler Birliği eski Başkanı Raúl Moreira ise, finans dışı kamu sektöründe 2026 yılının ilk çeyreğinde kaydedilen 3,787 milyar ABD doları gelir ile önceki dönemdeki 3,4482 milyar ABD doları arasındaki 180 milyon ABD doları farkın, yıllık gelir vergisi ödemeleri ve diğer peşin ödemelerden kaynaklanabileceğini ifade etti.

Moreira ayrıca, cari harcamaların ilk çeyrekte 82 milyon ABD doları arttığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Bu durum, mali dengedeki iyileşmeye en büyük katkının 197 milyon ABD doları tutarındaki sermaye gelirinden kaynaklandığını teyit etmektedir. Ancak bu gelir tek seferlik nitelikte olduğundan, mali dengedeki iyileşmenin sürdürülebilirliğini garanti etmemektedir.”

Finansman yapısına ilişkin değerlendirmede bulunan Bazán ise, “Bu mali iyileşme organik değildir ve %1,37’lik bütçe açığı oranı endişe vericidir,” ifadelerini kullandı.

Analiste göre dikkat çeken bir diğer unsur ise açığın finansman yapısı oldu:

2025 yılının ilk çeyreğinde finansmanın 779 milyon ABD doları iç borç ve 66 milyon ABD doları dış borçtan oluştuğu, buna karşılık 2026 yılının ilk çeyreğinde ise 117 milyon ABD doları iç borç ve 642 milyon ABD doları dış borç kullanıldığı belirtildi. Bazán, “Tahvil niteliğindeki dış borçlarımızı artırıyoruz,” değerlendirmesinde bulundu.

Raporda ayrıca, gelirlerin doğrudan vergilerdeki %3’lük ve dolaylı vergilerdeki %7,1’lik artıştan olumlu etkilendiği kaydedildi.

Vergi dışı gelirlerde %11 oranında düşüş yaşanırken, Panama Canal ise daha güçlü performans göstererek geçiş ücretlerinden 144 milyon ABD doları gelir sağladı. Bu rakam, 2025 yılının aynı dönemine kıyasla %4 artış anlamına gelmektedir.