Ruanda, sivil nükleer enerji hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla uluslararası ortaklık ağını genişletiyor. Hükümet, çeşitli küresel ortaklarla kurulacak iş birliğinin, 2030'ların başında nükleer enerjiyi hayata geçirme konusundaki uzun vadeli hedefe ulaşmada kilit rol oynayacağını belirtiyor.

Hükümet Sözcüsü Yolande Makolo, Ruanda'nın nükleer kapasitesini geliştirmek için birden fazla uluslararası ortakla çalıştığını açıkladı. Bu süreçte Küçük Modüler Reaktör (KMR) teknolojisi kullanan bir tesisin inşası ile Nükleer Bilim ve Teknoloji Merkezi'nin kurulmasına yönelik fizibilite çalışmaları devam ediyor.

Makolo, X platformunda yaptığı açıklamada Rusya'nın devlet nükleer şirketi Rosatom'un yanı sıra Ruanda'nın bu ay Kigali'de düzenlenen Afrika Nükleer Enerji İnovasyon Zirvesi'nde (NEISA) ABD hükümetiyle de bir Mutabakat Muhtırası (MoU) imzaladığını duyurdu.

Zirve kapsamında Ruanda Atom Enerjisi Kurulu (RAEB), Amerika Birleşik Devletleri, Güney Afrika ve Avusturya'dan şirketlerle ek anlaşmalar imzalayarak Kigali'nin sektörde geniş tabanlı uluslararası iş birliği kurma stratejisini pekiştirdi.

Ruanda'nın nükleer ortaklık geçmişi birkaç yıl öncesine dayanıyor. Aralık 2018'de Ruanda ve Rusya, Moskova'da nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına ilişkin hükümetlerarası bir çerçeve anlaşması imzaladı. İş birliği, Ekim 2019'da Soçi'deki Rusya-Afrika Zirvesi'nde Rosatom ile imzalanan bir yol haritasıyla daha da güçlendirildi.

En son olarak 19 Mayıs 2026'da Ruanda ve Rusya, Kigali'deki Nükleer Enerji İnovasyon Zirvesi'nde yeni bir MoU imzaladı. Söz konusu anlaşma nükleer tıp, ileri sağlık hizmetleri iş birliği ve nükleer bilim alanında eğitim konularını kapsıyor.

Aynı zirvede Ruanda ile ABD, Stratejik Sivil Nükleer İş Birliği Mutabakat Muhtırası'nı imzaladı. Bu anlaşma; düzenleyici kapasite geliştirme, iş gücü yetiştirme, bilimsel araştırma ve KMR gibi ileri nükleer teknolojilerin gelecekteki uygulamalarını kapsayan bir iş birliği çerçevesi oluşturuyor.

İmza töreninde konuşan Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Devlet Bakanı Dr. Usta Kayitesi, anlaşmanın Vizyon 2050 çerçevesinde Ruanda'nın enerji kaynaklarını çeşitlendirme çabalarında önemli bir adım olduğunu vurguladı.

Zirve aynı zamanda RAEB'in, Ruanda'da SMR-300 reaktörlerinin konuşlandırılmasını desteklemek amacıyla ABD merkezli Holtec International şirketiyle Kapsamlı Kalkınma Anlaşması imzalamasına da sahne oldu. Yetkililer, bu girişimin uzun vadede 5 gigavata kadar nükleer üretim kapasitesi sağlayabileceğini ve Ruanda'nın enerji güvenliğini güçlendirirken karbonsuz baz yükü elektriği üretebileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Paul Kagame, Ruanda'nın nükleer enerjiyi ülkenin kalkınma gündemine dahil etme kararlılığını defalarca yineledi. NEISA'da, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın Faz I Entegre Nükleer Altyapı İnceleme raporunu teslim aldıktan sonra şunları söyledi:

"Nükleer enerjiyi 2030'ların başında faaliyete geçirmeyi planlıyoruz. Bu değerlendirme, doğru yolda olduğumuzu teyit ediyor."

Makolo ayrıca finansman görüşmelerinin küresel ölçekte ilerlediğine dikkat çekti. Nükleer projelerin geleneksel olarak hükümetler tarafından finanse edildiğini, ancak çok taraflı kalkınma bankalarının artık gelişmekte olan ekonomilerde nükleer enerji projelerine erişimi genişletmeye yönelik finansman çerçeveleri üzerinde çalışmaya başladığını vurguladı.

Ruanda, iddialı enerji genişleme planlarını hayata geçirirken yetkililer; uluslararası iş birliği, teknolojik ortaklıklar ve yenilikçi finansman mekanizmalarının ülkenin ilk nükleer enerji projesini gerçeğe dönüştürmede kritik öneme sahip olduğunu ifade ediyor.