Mozambik Cumhurbaşkanı Daniel Chapo tarafından onaylanan yeni yasal çerçeve, uluslararası madencilik ve petrol konsorsiyumları projelerinde en az %15 oranında "devlet hissesi" sağlama zorunluluğu getirmiştir. Küresel grafit ve LNG pazarında payı giderek artan Mozambik’in bu hamlesi, hammadde ihracatını kısıtlayarak yerel sanayiyi büyütmeyi amaçlamaktadır.

​Yeni Yasal Düzenlemenin Getirdiği Yükümlülükler

​Cumhurbaşkanlığı tarafından onaylanan reform paketi, Mozambik madencilik ve petrol sektörünün finansal mimarisini şu üç ana sütun üzerinden yeniden yapılandırmaktadır:

a. ​Zorunlu Serbest Devlet Hissesi (%15): Yatırımcılar, devlet iştiraklerine (Ulusal Hidrokarbon Kamu İştiraki-ENH ve Ulusal Elektrik Kamu İştiraki-EDM gibi kurumlar üzerinden) projenin sermaye yapısında en az %15 oranında bedelsiz hisse devretmekle yükümlüdür. Devlet bu hisse için bir finansal yatırım veya sermaye taahhüdü altına girmeyecektir.

b.Yurt İçi Maden ve Kaynak İşleme Zorunluluğu: Yeni kanun, çıkarılan madenlerin ve stratejik kaynakların ham halde doğrudan ihraç edilmesini engellemektedir. Yatırımcıların ülke içinde işleme, rafineri saflaştırma veya zenginleştirme tesisleri kurması veya yerel tesislere hammadde sağlaması yasal zorunluluk haline getirilmiştir.

c. Yerel Borsaya Kote Olma Şartı: Düzenleme, çok uluslu şirketlerin yerel katılımı artırmak adına Mozambik Menkul Kıymetler Borsası'nda (BVM) işlem görmesini şart koşmaktadır.

Sektöre ve Yatırım Ortamına Etkileri

​Yeni yasanın yürürlükteki mevcut milyar dolarlık maden ve LNG sözleşmelerini geriye dönük olarak kapsayıp kapsamayacağı henüz netlik kazanmamıştır. Geriye dönük bir uygulama, özellikle LNG üretiminde olumsuz bir tablo oluşmasına yol açacak ve uluslararası tahkim süreçlerini tetikleyebilecektir.

​Mozambik, küresel elektrikli araç batarya üretimi için hayati önem taşıyan grafit madeninde Afrika'nın ikinci büyük üreticisidir. Yerel işleme şartı, özellikle kısa ve orta vadede tesis kurumları tamamlanana kadar başta Çin ve Batılı batarya üreticileri olmak üzere küresel tedarik zincirinde teslimat sürelerini ve maliyetleri olumsuz etkileyecektir.

​Mozambik hükümetinin bu hamlesi, gelişmekte olan ülkelerde son dönemde yükselen ülke kaynaklarının ülke içinde katma değer yaratılarak yerel üretime geçirilmesi akımının tipik bir örneğidir. Temel olarak doğrudan yabancı yatırımların ülkedeki refah düzeyini artırması hedeflenmektedir.

​%15 ücretsiz hisse devri ve yerel tedarik zinciri zorunlulukları, yatırım planı bulunan firmalarımızın fizibilite çalışmalarındaki karlılık marjlarını baskılayacaktır. Yeni ihale teklifleri ve diğer proje çalışmalarında bu risk marjının fiyatlamaya dahil edilmesi ortaya çıkacak olumsuz etkileri azaltacaktır.