Ruanda, elektrik üretim kapasitesini ikiye katlamayı ve 2030 yılına kadar evrensel enerji erişimini sağlamayı amaçlayan planı kapsamında 1 milyar dolarlık özel yatırımı seferber etmeye çalışıyor.

Bu hedef, Güney Afrika'nın Cape Town kentinde düzenlenen Afrika Enerji Forumu (AEF) 2026 sırasında öne çıkarıldı. Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Olivier Nduhungirehe, yatırımcıları Ruanda'ya çekmeyi amaçlayan bir girişim olan Ruanda Enerji Paktı'nın (Rwanda Energy Compact) lansmanına katıldı. Nduhungirehe, Ruanda'nın dikkat çekici enerji yolculuğuna değinerek, elektrik erişiminin Tutsilere Yönelik Soykırım'ın ardından 1994'te yalnızca yüzde 1 iken bugün yüzde 86'nın üzerine çıktığını belirtti.

Bakan, ülkenin üretim kapasitesini ikiye katlamayı amaçlayan, tamamen bütçelenmiş 3 milyar dolarlık bir yatırım planı aracılığıyla 2030'a kadar evrensel enerji erişimini sağlama konusundaki kararlılığını yineledi; bu plana 1 milyar dolarlık özel sektör finansmanının seferber edilmesi de dahil. Plan, Ruanda'nın kurulu elektrik üretim kapasitesini 1.066 megavata (MW) çıkarmayı ve aynı zamanda 2030'a kadar evrensel elektrik erişimini güvence altına almayı hedefliyor.

Yatırımlar, üretim kapasitesinin artırılmasına ve yenilenebilir ile yeni nesil enerji teknolojileri aracılığıyla özel sermayenin çekilmesine odaklanacak.

Nduhungirehe ayrıca, Afrika'nın sanayileşmesini desteklemede bölgesel elektrik entegrasyonunun önemini vurgulayarak, hiçbir ülkenin büyük ölçekli ekonomik dönüşümü tek başına gerçekleştiremeyeceğini savundu. "Bunu başarmak için özel sektörün daha fazla katılımına ihtiyacımız var. Özel sektör yatırımı nispeten düşük seviyede ve her Ruandalının elektriğe erişebilmesini sağlamak için bunu yaklaşık 1 milyar dolara çıkarmamız gerekiyor," dedi. "Enerjinin kendi başına bir amaç olmadığını anlıyoruz; o, kalkınma için bir araçtır. Ruanda, Afrika'nın kalbinde yer alan gelişmekte olan bir ülkedir ve sanayileşmemiz gerekiyor. Yerli üretim mallar üretebilen güçlü sanayilere sahip, canlı bir ekonomi inşa etmeli ve böylece ticaret açığımızı azaltmaya yardımcı olmalıyız."

Ruanda Enerji Paktı'nı Cape Town'da başlatan Nduhungirehe, hem kamu hem de özel ortakları ülkenin enerji stratejisine yatırım yapmaya çağırdı.

"Kamu ve özel ortakları, 2030'a kadar evrensel enerji erişimi sağlama stratejimize yatırım yapmaya çağırıyoruz. Enerji sektöründe bölgesel entegrasyon da önemlidir. Nihai hedefimiz, Afrika'nın sanayilerini ayakta tutacak yeterli enerjiyi üretmesini ve kıtanın sahip olduğu potansiyele uygun şekilde küresel ekonomik güç merkezi haline gelmesini sağlamaktır," diye ekledi.

Hidroelektrik, Ruanda'nın enerji genişleme stratejisinin temel direği olmaya devam ediyor; çok sayıda proje inşaat, planlama veya fizibilite çalışması aşamasında.

Başlıca projeler arasında, 43,5 megavat üretmesi beklenen Nyabarongo II Hidroelektrik Santrali yer alıyor. Devam eden diğer gelişmeler arasında 9,7 MW üretecek ve şu anda yüzde 26'sı tamamlanmış olan Rukarara VI Hidroelektrik Santrali ile 0,91 MW kapasiteli ve yüzde 71'i tamamlanmış olan Nyirahundwe Hidroelektrik Santrali bulunuyor. Ayrıca Kivu Gölü'nden çıkarılan metan gazından elektrik üretimi de söz konusu. Şu anda KivuWatt ve Shema Power Lake Kivu (SPLK) şirketlerinin metan gazı projeleri, ulusal elektriğin yaklaşık yüzde 21'ini (82 MW) sağlıyor. Hükümetin projesi bu kapasiteyi 100 MW'a çıkarmayı amaçlıyor.

Ruanda Enerji Grubu (REG) ayrıca, Ruanda, Burundi ve DR Kongo tarafından ortaklaşa geliştirilen 206 MW'lık bölgesel bir girişim olan Rusizi III Hidroelektrik Projesi'ni öne çıkardı.

Bu arada, Ntaruka Hidroelektrik Santrali'nin genişletilmesi de dahil olmak üzere ek hidroelektrik projeleri için fizibilite çalışmaları sürüyor.

Güneş enerjisinin de gelecekteki elektrik talebini karşılamada giderek daha önemli bir rol oynaması bekleniyor. Planlanan projeler arasında Kirehe Bölgesi'ndeki 30 MW'lık Mpanga Güneş PV santrali, 200 MW'lık Nyabarongo II Güneş PV projesi ve 4,13 MW'lık Izuba CB Energy Rwanda santrali yer alıyor.

REG'e göre, ülkenin 10 yıllık enerji stratejisinin hayata geçirilmesi için en az 3,2 milyar dolar gerekecek. Finansman; imtiyazlı krediler, iklim finansmanı araçları, yeşil tahviller ve karbon kredilerinin birleşimiyle sağlanacak.