"DEEPTECH TUNISIE – Créer de la valeur socio-économique à partir des résultats de la recherche scientifique tunisienne" (Tunus'ta Bilimsel Araştırma Sonuçlarından Sosyoekonomik Değer Yaratılması) başlıklı Beyaz Kitap, TECHNORIAT platformunda yayımlanmıştır. Rapor, Tunus'ta bilimsel araştırma sonuçlarının ticarileştirilmesi ve yüksek katma değerli teknoloji girişimlerinin geliştirilmesine yönelik mevcut durum analizi ile politika önerilerini içermektedir.
Söz konusu çalışma, kamu-özel sektör ortaklığı niteliğindeki TECHNORIAT programı kapsamında Our Digital Future (ODF) ile Association Tunisia Technoparks (ATT) iş birliğiyle hazırlanmıştır. Program; Tunus Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı, Tunus Sanayi, Madenler ve Enerji Bakanlığı, Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ), Avrupa Birliği, Expertise France, Smart Capital ve diğer paydaşların katkılarıyla yürütülmüş; finansmanı ise büyük ölçüde Avrupa Birliği ile Almanya Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı (BMZ) tarafından desteklenen programlar kapsamında sağlanmıştır.
Raporda, Tunus'un 680'in üzerinde araştırma laboratuvarı ve yaklaşık 25 bin araştırmacıdan oluşan güçlü bir bilimsel altyapıya sahip olmasına karşın bu bilgi birikiminin ekonomik değere dönüştürülmesinde önemli eksiklikler bulunduğu vurgulanmaktadır. Özellikle üniversiteler ile sanayi arasındaki iş birliğinin yetersiz olması, araştırma sonuçlarının patent ve ticari ürüne dönüşme oranının düşük kalması, teknoloji transfer mekanizmalarının gelişmemiş olması ve erken aşama finansman eksikliği, yenilikçi girişimlerin büyümesinin önündeki temel engeller olarak gösterilmektedir. Raporda ayrıca "Valley of Death (Ölüm Vadisi)" olarak tanımlanan, laboratuvar ortamında geliştirilen teknolojilerin ticarileşme aşamasına geçememesi sorunu, Tunus inovasyon ekosisteminin en önemli yapısal problemi olarak değerlendirilmektedir.
Beyaz Kitapta, TECHNORIAT programının bugüne kadar elde ettiği sonuçlara da yer verilmiştir. Buna göre 800'den fazla araştırmacıya girişimcilik eğitimi verilmiş, 136 bilimsel proje değerlendirilmiş, 13 ileri teknoloji (DeepTech) projesi hızlandırma programına alınmış ve 8 teknoloji girişimi kurulmuştur. Biyoteknoloji, hidrojen teknolojileri, ileri malzemeler, yapay zekâ, nanoteknoloji ve çevre teknolojileri gibi alanlarda geliştirilen örnek projeler aracılığıyla araştırma sonuçlarının ticarileştirilmesine yönelik başarılı uygulamalar ortaya konulmuştur.
Raporda, Tunus'un DeepTech ekosisteminin güçlendirilmesi amacıyla çeşitli politika önerileri sunulmaktadır. Bunlar arasında kamu araştırma bütçesinin belirli bir bölümünün teknoloji olgunlaştırma faaliyetlerine ayrılması, Fransa'daki SATT modeline benzer teknoloji transfer kuruluşlarının oluşturulması, ulusal düzeyde bir DeepTech Görev Gücü kurulması, araştırmacıların şirket kurmasının teşvik edilmesi, patent yönetimi ve lisanslama süreçlerinin iyileştirilmesi ile özel sektörün araştırma faaliyetlerine daha fazla dahil edilmesi öne çıkan öneriler arasında yer almaktadır. Ayrıca teknoparkların ve araştırma merkezlerinin prototip geliştirme, sanayileştirme ve yatırımcı erişimi konularında daha etkin rol üstlenmesi gerektiği belirtilmektedir.
Kaynak: https://technoriat.net/deeptech_tunisie/