Hırvatistan, Avrupa Komisyonu ve Euro bölgesi üye ülkeleri ile, Avrupa Birliği Konseyinin Hırvatistan'ın üye olabileceğine karar verdiğinde Hırvatistan'ın Euro üretmeye başlamasını sağlayacak hazırlık adımlarını detaylandıran bir mutabakat zaptı (MoU) imzalamıştır.
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković ve Hırvatistan Merkez Bankası başkanı Boris Vujčić, ön koşulların sağlanarak Hırvatistan'ın hedeflenen tarih olan 1 Ocak 2023'e kadar Euro bölgesine katılmaya hazır olacağına dair güçlü inançlarını dile getirmişleridir.
Mutabakat Zaptı'nın imzalanması, Hırvatistan'ın 1 Ocak 2023'e kadar Euro bölgesine katılma çabalarında önemli bir adım olup, Avrupa Komisyonu'nun Hırvatistan'ı Euro bölgesine katılma hazırlıklarında ve çabalarında desteklemeye devam ettiği yönünde net bir mesaj niteliğindedir.
Maastricht kriterleri
Euro'yu resmi para birimi olarak kabul etmeden önce, Hırvatistan'ın "Maastricht kriterleri" olarak bilinen tüm yakınsama kriterlerini karşılaması gerekmektedir.
Şu anda Hırvatistan dört Maastricht kriterinden ikisini karşılamaktadır.
- fiyat istikrarı; ve
- uzun vadeli faiz oranları.
Ancak, Covid-19 pandemisinin Hırvat ekonomisi üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle, Hırvatistan şu anda sağlam ve sürdürülebilir kamu maliyesi kriterini karşılayamamaktadır. Bununla birlikte, makroekonomik projeksiyonlar ve reel gayri safi yurtiçi hasılada beklenen önemli artış göz önüne alındığında, Hırvatistan'ın 2021 yılı sonunda bu kriteri tekrar sağlaması beklenmektedir.
Ayrıca, Hırvatistan henüz döviz kuru istikrar kriterini yerine getirmemiş durumdadır. Bunu yapmak için, Hırvatistan'ın, ERM II kapsamında Hırvat Kunasının Euro’ya karşı ikili merkezi oranını devalüe etmeden döviz kuru mekanizmasında (ERM II) en az iki yıl kalması gerekmektedir. Hırvat kunası, 10 Temmuz 2020 itibariyle ERM II'ye dahil edilmiştir.
Euro'ya geçiş için süreci düzenleyen genel bir yasanın kabul edilmesi ve ödeme sistemi, vergi sistemi, sermaye piyasası, finansal sistem ve ticaret alanında bir dizi yasa ve alt mevzuatta değişiklikler yapılması gerekecektir.
Euro'ya geçişin, Hırvat ekonomisi ve girişimcileri açısından önemli değişiklikler getirmesi beklenmektedir. Standartlardaki ve satın alma gücündeki düşüş ve fiyatlardaki önemli artış korkusu, Hırvat vatandaşları için ana endişe ve Euro’ya geçiş konusundaki isteksizliğin nedeni olmaya devam etmektedir. Yine de, son anketler Hırvat vatandaşlarının yaklaşık %60'ının Euro’ya geçişi desteklediğini göstermektedir.
Euro’ya geçişin lehinde olan görüşlere göre geçiş şu avantajları getirecektir: Hırvat ekonomisinin daha rekabetçi ve dirençli hale gelmesi ve Euro bölgesine girişin yabancı yatırımları artırması beklenmektedir. Euro bazında kredi borcu olanların maruz kaldığı kur riskinin ortadan kaldırılması ve daha düşük faiz oranlarının uygulanması, bu nedenle hem Hırvat vatandaşları hem de girişimciler için daha uygun finansman koşulları sağlanması öngörülmektedir. Ayrıca Hırvatistan'ın döviz borcu yüksek olduğu için Euroya geçiş ile kur riski azalacaktır. Ek olarak, işlem maliyetleri ortadan kalkacak ve bu da özellikle Hırvat ihracatçılar için faydalı olacaktır.