Ruanda Hükümeti, konut sahipliğini ve kiralamayı daha uygun hale getirmek amacıyla, hedefe yönelik finansman, kamu-özel sektör ortaklıkları ve konut kredilerine daha kolay erişim gibi önlemler planlıyor. Bu açıklama, Altyapı Bakanı Jimmy Gasore tarafından yapıldı.

Eğer etkili şekilde uygulanırsa, hâlâ değerlendirme aşamasında olan bu önlemler, konut açığını kapatmaya ve daha fazla Ruandalının insanca yaşam koşullarına kavuşmasına yardımcı olabilir. Gasore, bu önerilen planı 11 Kasım Salı günü, 2025 Ulusal Kentleşme Politikası’nı Parlamento’ya sunarken paylaştı.

Politikanın amacı, kentleşme oranını hızlandırmak, kapsayıcı ve sürdürülebilir büyüme merkezleri oluşturmak ve iyi yönetilen şehirler ile dayanıklı kentsel altyapı yoluyla kalkınmayı desteklemektir.

Gasore, bu üç aşamalı yaklaşımın şu anda Bakanlar Kurulu düzeyinde tartışıldığını söyledi.

Milletvekillerinin Soruları

Milletvekili Diogene Bitunguramye, yatırımcıların genellikle pahalı konutlar inşa ettiklerini, bunun da hem konut fiyatlarını hem de ürün maliyetlerini artırdığını belirtti. Ayrıca, metrekare bazlı kira modelleri getirilip getirilmeyeceğini sordu.

Bakan Gasore ise doğrudan fiyatlara müdahalenin olumsuz sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Bunun yerine hükümetin, uygun fiyatlı konut arzını artırarak piyasayı dengeleyeceğini ifade etti:

“Yatırımcıların krediyle gerçekleştirdiği projelerde fiyat dikte edemeyiz. Ancak uygun fiyatlı konut sayısını artırarak fiyatların düşmesini sağlayabiliriz.”

Gasore’un Üç Aşamalı Planı

1. Finansman

Hükümet, uygun fiyatlı konut geliştirme fonu kurmayı planlıyor.Bu fon, hem kamu hem de özel geliştiriciler için düşük maliyetli konut projelerini finanse edecek.

2. İnşaat Teslimatı

Hükümet doğrudan konut inşa etmeyecek, ancak özel sektörle iş birliği yaparak konutların daha hızlı ve düşük maliyetle tamamlanmasını sağlayacak.

3. Satış ve Sahiplik/Kira Desteği

Vatandaşların uygun kredi imkanlarıyla konut sahibi olabilmesi için EjoHeza gibi mevcut tasarruf sistemlerinden yararlanabilmeleri sağlanacak.

“Amaç, herkesin erişebileceği kadar çok uygun fiyatlı konut inşa edilmesidir.”

Gelir ve Konut Fiyat Uyumu

Milletvekili Theogene Munyangeyo, konut fiyatlarının vatandaşların gelir seviyeleriyle nasıl uyumlu hale getirileceğini sordu.Milletvekili Germaine Mukabalisa ise Kigali gibi hızlı kentleşen bölgelerde yaşam maliyetinin artması nedeniyle düşük gelirli insanların taşınmak zorunda kaldığını belirtti.

Gasore, plansız yerleşimleri yeniden düzenleme kapsamında yürütülen yeniden iskan projelerine dikkat çekti.Örnek olarak Nyarugenge Bölgesi’ndeki Mpazi projesini gösterdi:

• 688 konut tamamlandı.

• Model, Gasabo’daki Nyabisindu bölgesinde 1.600 konutluk yeni bir projeyle uygulanıyor.

Bu modelde, arazilerini gönüllü olarak paylaşan aileler için konut inşa ediliyor; geri kalan birimler ise yatırımcılar için ayrılıyor.

“Vatandaşları taşımadan onlara uygun konutlar sağlamaya çalışıyoruz,” dedi Gasore.

Bu yaklaşım, ülkenin uygun fiyatlı konut hedeflerine ulaşmasını ve 2035’e kadar nüfusun %52’sinin, 2050’ye kadar ise %70’inin şehirlerde yaşamasını sağlamayı amaçlıyor.

Uygun Fiyatlı Konut Nedir?

Ruanda’nın konut politikası uyarınca, uygun fiyatlı bir konutun değeri 40–50 milyon RWF’yi aşmamalıdır ve 15 ila 20 yıl vadeli ipotekle ödenebilir olmalıdır.

Uluslararası standartlara göre, konut harcamaları hane gelirinin %30’unu geçmemelidir.BM-Habitat da, barınma maliyetinin bu eşiği aşması durumunda konutun “yeterli” veya “erişilebilir” sayılamayacağını belirtmektedir.

Gasore, Ruanda’da yapılacak uygun fiyatlı konutların fiyat aralığının 25 milyon RWF ile 40 milyon RWF arasında olacağını, bu miktarın gelir düzeyi ve konut tipine göre değişeceğini söyledi.

“Bu evler ücretsiz olmayacak, ancak vatandaşların ödeyebileceği fiyatlarla satılacak,” dedi.“Uygun fiyatlı konutlar arttıkça kiralar da düşecek.”

Ayrıca, stüdyo veya tek odalı küçük evler gibi daha kompakt yaşam alanlarının da kentsel nüfusun bütçesine uygun olabileceğini belirtti.

Gelir Dağılımı ve Sosyal Konut Politikası

Mart 2023 itibarıyla:

• %50,8’i aylık 200.000 RWF veya altı gelirle düşük gelirli,

• %46,5’i 200.000–1,2 milyon RWF arası gelirle orta gelirli,

• %2,7’si 1,2 milyon RWF üzeri gelirle yüksek gelirli olarak sınıflandırılmıştır.

Hükümet, aylık 200.000 RWF’ye kadar kazananlar için sosyal kiralık konutlara doğrudan yatırım yapmayı ve uluslararası finansörlerden %1’e kadar düşük faizli kredi anlaşmalarıyla uygun konut projelerini desteklemeyi planlamaktadır.

---