Ruanda, Orta Afrika’da yer alan bir ülkedir. Kuzeyde Uganda, doğuda Tanzanya, güneyde Burundi ve batıda Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile komşudur. Toplam yüzölçümü 26.338 km² olup, nüfus yoğunluğu km² başına 445 kişi olarak tahmin edilmektedir. Dağlık, verimli ve denize kıyısı olmayan bir ülkedir ve Doğu Afrika Topluluğu (EAC) üyesidir.

SİYASİ DURUM

Ruanda, 1994 Tutsi Soykırımı’ndan bu yana siyasi istikrarını korumuştur. Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri, hükümetin seçim tarihlerini eşzamanlı hale getirme kararı sonrasında, Temmuz 2024’te birlikte yapılmıştır. RPF partisinden Başkan Paul Kagame, dördüncü kez üst üste seçilmiştir. Bu dönem yalnızca beş yıl sürecektir; zira 2015 Anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanlığı görev süresi yedi yıldan beş yıla indirilmiş ve iki dönem sınırı getirilmiştir. İktidar partisi RPF koalisyonu, parlamentodaki sandalyelerin %68,8’ini kazanarak çoğunluğu sağlamıştır.

EKONOMİ

Ruanda, 2035 yılına kadar Orta Gelirli Ülke, 2050 yılına kadar Yüksek Gelirli Ülke olmayı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için İkinci Ulusal Dönüşüm Stratejisi (NST-2) adlı beş yıllık kalkınma planını uygulamaktadır. Bu strateji, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDG’ler) ile uyumlu sektör stratejilerine dayanmaktadır.

Ruanda ekonomisi 2025 yılında da güçlü performansını sürdürmüştür. Yılın ilk yarısında yıllık bazda %7,8 büyüme kaydedilmiştir. Bu, 2022–2024 döneminde yakalanan %8,4’lük ortalama büyüme oranının ardından gelmiştir. Büyüme, güçlü yatırım faaliyetleri ve hizmet sektöründeki sürekli artıştan kaynaklanmıştır. Ancak tarımsal üretim yavaşlamış, gıda üretiminde düşüş ve ihracat ürünlerinde sadece sınırlı artış görülmüştür.

Bugün, küresel ekonomik zorluklar bölgenin toparlanma ve dayanıklılığını hala test etmektedir.

BÖLGESEL VE KÜRESEL GÖRÜNÜM

Sahra Altı Afrika’nın ekonomik büyümesinin 2025’te %4,1 seviyesinde sabit kalması, 2026’da ise hafif bir artış göstermesi beklenmektedir. Bu, makroekonomik istikrar ve reform çabalarındaki ilerlemeyi yansıtmaktadır.

Benin, Fildişi Sahili, Etiyopya, Ruanda ve Uganda, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomileri arasında yer almaktadır. Ancak, kaynak bağımlı ve çatışmadan etkilenen ülkeler hâlâ ciddi zorluklarla karşı karşıyadır; kişi başına gelir artışı sınırlı kalmaktadır.

Küresel ortam zorlayıcı olmaya devam etmektedir:

• Küresel büyüme yavaşlamaktadır,

• Emtia fiyatları farklı yönlerde hareket etmektedir; petrol fiyatları düşerken, kakao, kahve, bakır ve altın fiyatları yüksek seviyelerde seyretmektedir.

Dış finansman koşulları bir nebze iyileşmiş, Kenya ve Angola gibi bazı ülkeler uluslararası sermaye piyasalarına yeniden erişim sağlamıştır.

Buna karşın, küresel ticaret politikaları ve yardım ortamı kötüleşmiştir:

• ABD’ye ihracat üzerindeki gümrük vergileri artmıştır,

• Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) kapsamındaki ayrıcalıklı erişim süresi dolmuştur.

Bu durum, bölgedeki ülkelerin çoğunu dolaylı olarak etkilerken, ticaret politikalarındaki belirsizlikler büyümeyi baskılamaktadır.

Ayrıca, dış yardımdaki keskin düşüş, düşük gelirli ve kırılgan ekonomileri özellikle zor durumda bırakmaktadır. Hükümetler, bütçe kaynaklarını yeniden tahsis etmeye çalışsa da, sınırlı mali alan bu çabaları kısıtlamaktadır.

BÖLGESEL BASKI NOKTALARI

• Artan borç servis maliyetleri, kalkınma harcamalarını geri plana itmektedir,

• Yerel finansmana yönelim, devlet-bankacılık bağımlılığını artırmaktadır,

• Enflasyon bölgesel düzeyde azalmış olsa da, ülkelerin beşte birinde hâlâ çift hanelidir,

• Dış rezervler (döviz tamponları) baskı altındadır ve yeniden güçlendirilmesi gerekmektedir.

EKİM 2025 IMF BÖLGESEL EKONOMİK GÖRÜNÜMÜ – POLİTİKA ÖNCELİKLERİ 1. Yurt İçi Gelirlerin Artırılması

Bölgedeki ülkelerin, vergi politikası reformları ve vergi idaresinin güçlendirilmesi yoluyla gelirlerini artırma potansiyeli oldukça yüksektir.Bu;

• vergi sistemlerinin dijitalleştirilmesi,

• verimsiz vergi teşviklerinin sadeleştirilmesi,

• hedefli uyum stratejileriyle denetimin güçlendirilmesi gibi adımları içermektedir.

Ancak, bu çabaların teknik düzenlemelerin ötesine geçmesi gerekmektedir.Kamu güveninin artırılması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi ve etki analizlerinin dikkatlice yapılması —özellikle dağılımsal adalet açısından— bu reformların etkin ve adil olmasını sağlayacaktır.

2. Borç Yönetimi

Borç şeffaflığının artırılması ve kamu mali yönetiminin güçlendirilmesi, borçlanma maliyetlerini azaltabilir ve yenilikçi finansman kaynaklarını açabilir.Kapsamlı borç verilerinin yayımlanması ve bütçe denetiminin güçlendirilmesi, atılacak önemli adımlardır.

IMF DESTEĞİ

Uluslararası Para Fonu (IMF) bölgeyi desteklemeye kararlıdır. 2020’den bu yana yaklaşık 69 milyar dolar, sadece bu yıl (2025) yaklaşık 4 milyar dolar finansman sağlamıştır. Ayrıca, kapasite geliştirme çabaları da önemli ölçüde devam etmektedir — Sahra Altı Afrika, IMF’nin en fazla destek sağladığı bölge olmaya devam etmektedir.